مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

احمد قابل و تفسیر اجتماعی قرآن کریم (مطالعۀ موردی آیات ارث، قوّامیت و پوشش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران
2 دانشجوی دکترای گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران
چکیده
احمد قابل یکی از نواندیشان دینی معاصر در ایران است که با توجه به مبنای آرا و اندیشه‌هایش می‌توان او را یکی از طرفداران گرایش نواعتزالی دانست. او در استنباط احکام فقهی کارکرد ویژه‌ای برای عقل مستقل قائل است و با تکیه بر عقل‌گرایی و مبانی خاص خود، در مسائل فقهی گوناگون آرای خاصی را درخصوص مسائل بانوان مسلمان ارائه داده است. از جمله؛ امکان تغییر نسبت ارث زن و مرد درصورت تغییر عمومی کلیۀ مناسبات اقتصادی خانواده و عدم وجوب پوشش سر و گردن زنان. در پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی مبانی فقهی احمد قابل استخراج و برخی آرای او درمورد مسائل بانوان بررسی و نقد شده است. این نتیجه حاصل شد که برخی آرای احمد قابل درخصوص مسائل زنان که تحت تأثیر پیش‌فرض‌ها و مبانی نواعتزالی اوست، قابل نقد و بازبینی است و از سوی دیگر برخی آرای او هم‌چون رأی بر عدم برتری مردان بر مبنای قوّامیت آنان، موافق با قرآن و سیرۀ حضرت رسول(ص) است و تأیید می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ahmad Ghabel and the social interpretation of the Holy Quran (a case study of the verses of inheritance, stability and covering)

نویسندگان English

soheila Jalalikondori 1
Fateme Azimi 2
1 Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran
2 PhD student in the Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

Ahmad Ghabel is one of the modern religious thinkers in Iran, who can be considered as one of the supporters of neo-etezali trend based on the basis of his opinions and ideas. In the derivation of jurisprudence, he attaches a special function to the independent intellect, and relying on his rationalism and special foundations, he has presented special opinions regarding the issues of Muslim women in various jurisprudential issues. Including; The possibility of changing the ratio of inheritance between men and women in the event of a general change in the economic relations of the family and the absence of the obligation to cover the head and neck of women. In the present research, by descriptive-analytical method, Ahmad's jurisprudential foundations can be extracted and some of his views on women's issues have been examined and criticized. The result was that some of Ahmad Ghabel's opinions regarding women's issues, which are influenced by his presuppositions and neo-etezali foundations, can be criticized and revised, and on the other hand, some of his opinions, such as the opinion on the non-superiority of men based on their stature, It is in agreement with the Qur'an and the life of the Prophet (PBUH) and
is confirmed.

کلیدواژه‌ها English

Ahmad Ghabel
neo-thinkers
rationalism
women's issues
hijab
قرآن کریم.
1.   ابن­بابویه، محمدبن­علی، (1362ش): «خصال»، قم: جامعه مدرسین.
2.   ابن­منظور، محمد­بن­مکرم، (1414ق): «لسان­العرب»، بیروت: دار صادر.
3.   انصاریان، حسین، (بی­تا): «پاسخ استاد در رابطه با حجاب و پوشش بانوان به آقای قابل»، ویستا (https://vista.ir/m/a/kje0y/
4.   پـاکتچی، احمد، (1397ش): «حجاب»؛ مدخل برگزیدۀ دایره­المعارف بزرگ اسلامی، تهران: موسسۀ دایره­المعارف بزرگ اسلامی.
5.   جلالی­کندری، سهیلا، (1383ش): «زن مسلمان، پرده­نشینی یا حضور اجتماعی»، تهران: دانشگاه الزهرا(س).
6.   حرعاملی، محمدبن­حسن، (بی­تا):« وسائل­الشیعه الی تحصیل مسائل­الشریعه»، لبنان: دار احیاء­التراث­العربی.
7.   حلی، حسن­بن­یوسف­بن­مطهر، (بی­تا): «تحریرالاحکام»، مشهد: موسسه­آل­البیت علیهم­السلام.
8.   خویی، ابوالقاسم، (بی­تا): «البیان فی­تفسیرالقرآن»، اصفهان: مرکز القائمیه للتحریات الکمبیوتریه.
9.   رجبیان، زهره، (1397ش)، «بررسی متن شناختی روایت النساء عی و عوره»، نشریۀ علوم حدیث، ش89.
10.           طباطبایی، محمد حسین، (بی­تا): «الف: المیزان فی تفسیر القرآن»، موسسه اسماعیلیان.
11.           طباطبایی، محمدحسین، (بی­تا): «ب: فرازهایی از اسلام»، جمع‌آوری و تنظیم: سیدمهدی آیت‌الهی، تهران: جهان‌آرا.
12.           طبرسی، فضل­بن­حسن، (1415ش): «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
13.           عرب­صالحی، محمد، (1395ش): «مبانی تاریخمندی قرآن و تحلیل و نقد مبنای وحی شناختی آن»، فلسفه دین، س13، ش4.
14.           قابل، احمد، (1391ش): «شریعت عقلانی»، بی­جا: بی­نا.
15.           قابل، احمد، (1392ش): «الف: احکام بانوان در شریعت محمدی»، بی­جا: بی­نا.
16.           قابل، احمد، (1392ش): «ب: فقه کارکردها و قابلیت­ها»، بی­جا: بی­نا.
17.           کلینی، محمدبن یعقوب، (1407ق): «الکافی»، تهران: دارالکتب­الاسلامیه.
18.           گلی و یوسفیان، جواد و حسن، (۱۳۸۹ش)، «جریان شناسی نومعتزله»، نشریۀ معرفت کلامی، س1، ش 3.
19.           مفید، محمدبن­نعمان، (1414ق): «تصحیح­الاعتقادات»، محقق: حسین درگاهی، قم: کنگره شیخ مفید.
20.           مطهری، مرتضی، (بی­تا): «الف، اسلام و مقتضیات زمان»، بی­جا: بی­نا.
21.           مطهری، مرتضی، (1387ش): «ب: مسئله حجاب»، تهران: صدرا.
22.           موسوی­بجنوردی، سیدمحمد، (1383ش): «حقوق زن در اسلام»، نشریۀ بازتاب اندیشه، ش57-58.
23.           مغنیه، محمد جواد، (1408ق): «علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید»، بیروت: دارالعلم الملایین.
24.           نفیسی و جهانبازی و رئیسی، شادی و زهرا و مرضیه، (1396ش): «مطالعه تطبیقی پوشش کنیز در فقه و تفسیر شیعه وسنی»، پژوهش‌های تفسیر تطبیقی، ش ۶.

  • تاریخ دریافت 17 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 06 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 22 خرداد 1403