مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

الگوی فرآیندی در مدیریت تعارض، با بهره‌گیری از آیات قران کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه بوعلی سینا
چکیده
هدف و سؤال پژوهش: تفاوت در نگرش‌ها و باورهای افراد، بروز اختلاف و نزاع در روابط انسانی را به امری اجتناب‌ناپذیر تبدیل می‌کند، که نیازمند شناخت اقدامات مؤثر برای پیشگیری و یا حل آن‌ها است. هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سؤال است که؛ از منظر قرآن کریم، با اختلاف‌ها و تعارض‌ها چگونه باید برخورد کرد؟

روش پژوهش: در پژوهش حاضر که ازنظر هدف کاربردی و ازنظر رویکرد ‌کیفی است،در گام نخست 32 آیه قران کریم شناسایی و استخراج گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل مضمون، مضمون‌های پایه، سازمان دهنده و فراگیر در پژوهش مشخص شدند.

یافته‌ها و نتایج پژوهش: یافته‌ها نشان داد که مواجهه با تعارض به دو مرحله پیش و پس از ایجاد تعارض تقسیم می‌شود. در مرحله پیش از ایجاد تعارض، افراد نیازمند خودسازی برای مقابله با هوای نفس، تحریکات شیطانی، و کسب شناخت از تفاوت‌های ذاتی مردم با یکدیگر هستند. در مرحله پس از ایجاد تعارض، اقدامات ترتیبی همچون؛ نادیده انگاری، تمرکز بر اشتراکات، دعوت به گفتگو، ارجاع به داوری و درنهایت پافشاری بر رأی و نظر بایستی موردتوجه قرار گیرد. نتایج پژوهش بیان می‌کند که مدیریت تعارض، فرآیندی است که از مرحله پیش از ایجاد تعارض شروع می‌شود و در مرحله پس از ایجاد تعارض پایان می‌یابد و پیمایش ترتیبی اقدامات در هر مرحله، ابزاری قابل‌اتکا و روشمند برای برخورد با اختلاف-ها و کشمکش‌های میان فردی و گروهی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Process Model in Conflict Management Using the Verses of the Holy Qur’an

نویسندگان English

hossein gorjipour
mohsen farahani
Bu-Ali Sina university
چکیده English

The difference in people's attitudes and beliefs makes the occurrence of disagreements and conflicts in human relations inevitable, which requires the knowledge of effective measures to prevent or resolve them. The purpose of this research is to answer the question, "From the perspective of the Holy Qur’an, how should we deal with differences and conflicts?"
In the present research, which is practical in terms of purpose and qualitative in terms of approach, identified and extracted in the first step 32 verses of the Holy Qur’an. Then, using the theme analysis method, the basic, organizing and comprehensive themes were determined in the research.
The findings showed that the stages to handle the conflict are divided into two: before and after the conflict. In the pre-conflict stage, people need self-improvement to deal with ego, satanic provocations, and knowledge of people's inherent differences with each other. In the post-conflict stage, orderly actions such as: pardoning, focusing on commonalities, calling for dialogue, referring to arbitration and finally insisting on views and opinions should be taken into consideration.
The results of the research indicate that conflict management is a process that starts from the pre-conflict stage and ends at the post-conflict stage, and the sequential navigation of actions at each stage is a reliable and methodical tool for dealing with interpersonal and group disputes and conflicts.

کلیدواژه‌ها English

Conflict, conflict management, conflict management process, Holy Qur&rsquo
an
قرآن کریم
1.     ارزانی، حبیب رضا و حامد اهتمام (1394). "الگوی ارتباطات میان فرهنگی مسلمانان با مسیحیان در قرآن کریم"، الهیات تطبیقی، سال6، شمارۀ 14، ص 106-89.
2.       اکبری، زهره و مهتاب سلیمی (1402). "مدیریت تعارض در سازمان­های آموزشی"، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، سال 6، شمارۀ 64، ص 504-495.
3.       باجلان، محمدحسن و محمدتقی دیاری و علی‌نقی فقیهی (1400). "بررسی هنجارهای اخلاقی ناظر به فرایند ارتباط گفتاری بر پایه آیات و روایات"، پژوهش‌نامۀ اخلاق، دورۀ 14، شمارۀ 52، ص124-103. 
4.       تاجی، الهام (1396). "تعارض و استراتژی­های مدیریت آن در سازمان"، رویکردهای پژوهشی نو در علوم مدیریت، دورۀ 1، شمارۀ 2، ص202-185.
5.       جهانیان، رمضان و ساناز اسفندیاری (1399). "مدیریت تعارض در آموزش عالی"، رویکرد­های پژوهشی نو در علوم مدیریت، شمارۀ 4، ص176-159.
6.       چابکی نژاد، زهرا و عذرا اعتمادی و؛ فاطمه بهرامی و مریم فاتحی زاده (1395). "تأثیر مشاورۀ زوجی بر تعارض و صمیمیت زناشویی زوجین دارای ویژگی­های شخصیتی متفاوت"، تحقیقات علوم رفتاری، دورۀ 17، شمارۀ 1،ص107-98.
7.       رابینز، استیفن (1387). «مدیریت رفتار سازمانی»، ترجمۀ علی پارسائیان و محمد اعرابی. تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
8.       رضائیان، علی (1390). «مدیریت تعارض و مذاکره». تهران: انتشارات سمت.
9.       رهبری، شکرانه و ابراهیم نعیمیو معصومه اسمعیلی (1400). "الگوهای ارتباطی در زنان دارای تعارض زناشویی: یک مطالعۀ کیفی"، نشریه زنان و خانواده، سال 16، شمارۀ 55، ص 113-83.
10.    سندگل، مرتضی و مجتبی بذرافشان و سید جواد قندیلی و رضوان حسینقلی زاده (1394). "مدیریت تعارض در آثار مدیریتی مبتنی بر دیدگاه اسلام"، پژوهش‌نامۀ مدیریت تحول، دورۀ 7، شمارۀ 13، ص 115-95.
11.     سیفعلیئی، فاطمه و سهراب مروتی و سید محمدرضا حسینی­نیا (1397). "بازنمای سبک‌های مدیریت و راهبردهای حلِّ تعارض در قرآن کریم"، پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، دورۀ 5، شمارۀ 17، ص 190-151.
12.    شَکر، عبدالعلی (1394). "وسوسه­های شیطان و راهکار­های مقابله با آن در قرآن"، پژوهشنامۀ معارف قرآنی، سال 5، شمارۀ 18،ص 89-63.
13.    صیادانی، علی و پرویز احمدزاده و عاطفه رحمانی (1401). "خوانشی جامعه‌شناختی از نامه­های امام علی(ع) به معاویه بر­اساسِ نظریۀ تقابل­های اجتماعی لوئیس کوزر"، پژوهش­نامۀ علوی، سال 13، شمارۀ 2، ص273-294.
14.    عابدی جعفری، حسن و محمد­سعید تسلیمی و ابوالحسن فقهی و محمد شیخ­زاده (1390). "تحلیل مضمون و شبکۀ مضامین"، اندیشۀ راهبردی مدیریت، دورۀ 5، شمارۀ 2، ص 151-198.
15.    عباس­زاده، میرمحمد و رضا محمدزاده و احسان عظیم­پور (1396). "نقش سبک­های مدیریت تعارض در پیش‌بینی روحیۀ معلمان"، رهبری و مدیریت آموزشی، سال 11، شمارۀ 4،ص72-59.
16.    محمدی، روح‌الله و رقیه خلیلی (1401). "مدیریت تعارض از منظر نهج‌البلاغه"، پژوهش­های نهج‌البلاغه،  دورۀ 21، شمارۀ 73، ص163-141.
17.    معین، محمد (1386). «فرهنگ معین». تهران: انتشارات زرین.
18.    مغنیه، محمدجواد (1424). «تفسیر الکاشف». تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
19.    مهدیان­فر، رضا (1401). "شیوه­های مقابله با استکبار سیاسی در قرآن"، سیاست متعالیه، سال 10، شمارۀ 38، ص 24-8.
20.   نجارزادگان، فتح الله و فاطمه نجارزادگان و مریم اقبالیان (1398). "اصطلاح­شناسی الوهیت هوای نفس در آیات 43 سورۀ فرقان و 23 جاثیه"، پژوهش­های زبان­شناختی قرآن، سال 8، شمارۀ 2، ص110-95.
21.    نعل چی، معصومه و مهری دارایی و ابراهیم پور­حسینی، (1401). "طراحی و آزمون مدل مدیریت تعارض برای مدیران"، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، سال 5، شمارۀ 10، ص 608-593.
22.   نکویی مقدم، محمود و نرگس پیرمرادی (1386). "تعارض سازمانی و راهبردهای مدیریت آن"، مدیریت فردا، دورۀ 5، شمارۀ 18، ص 66-80.
23.   Attride-Stirling, J. (2001). »Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research«, Qualitative Research, Vol. 1, No. 3, pp. 385-405.
24.   Braun, V. & Clarke, V. (2006). »Using thematic analysis in psychology«,Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, pp. 77-101.
25.   Hastings T.J, Kavookjian J. Ekong G. (2019). »Associations among student conflict management style and attitudes toward empathy«, Currents in Pharmacy Teaching and Learning, 11(1), pp.25-32.
26.   Dineva D, Breitsohl J, Garrod B, Megicks P. (2020). »Consumer Responses to Conflict-Management Strategies on Non-Profit Social Media Fan Pages«, Journal of Interactive Marketing, 52, pp.118-136.
27.   King, N., & Horrocks, C. (2010). »Interviews in qualitative research«, London: Sage.
 

  • تاریخ دریافت 13 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 29 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 29 فروردین 1403