مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

کارکردگرایی الزامات قرآنی در مدل ارتباط دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
چکیده
مقولۀ هدایت انسان توأم با حفظ کرامت انسانی او هدفی است که با خلقت بشرآغاز و پیوسته با نزول وحی به انبیای الهی، بشر را در پیمودن مسیر دشوار حیات مادی یاری رسانده است. در گذشته دین در بسیاری از ساحتهای حیات بشری حضوری پررنگ داشت اما به تدریج جای خود را به ایمان فردی،آنهم به صورت امری کاملاً شخصی نه نهادی و اعتقادی تنزل داد که این آسیب متأثر از اقتضائات ذاتی مدرنیته میباشد. در دنیای کنونی رسانه ها با تمامی مظاهر متنوع خود در انتقال پیام درحوزه های گوناگون ازجمله دین طبق برآیند خود به فعالیت گسترده مشغول بوده و محصول انعکاس پیامهای دینی از رسانههای متعارف موجود با شکل و قالب های نامتوازن، شرایطی فراهم آورده که آحاد جامعه نظاره گر آن هستند.قرآن کریم برای انتقال پیام دینی در ابعاد گوناگون آن، روشهای انتقال مؤثری را پیشبینی و طراحی نموده است. این پژوهش با روش کتابخانه ای و اسنادی و کنکاش درتفاسیری که نوعاً رویکردی ارتباطاتی دارند، مدلی را استخراج که متضمن الزاماتی کاربردی از قرآن میباشد که بکارگیری این الزامات، ذیل مؤلفه های اصول بنیادین محتوا، ابزار مؤثر انتقال، ملازمات منبع، ملازمات دریافت و ملازمات توأمان منبع و دریافت، بستری را فراهم که سبب تحقق انتقال مؤثرتر پیام دینی به مخاطب هدف میگردد. مسلم است که رسانه به عنوان ابزاری اقناعی قابلیت انتقال پیام دینی را به گروههای مختلف مخاطب دارا بوده اما لازمۀ آن کاربست این پارامترها توسط ارتباطگردینی دغدغه مند میباشد .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Functionalism of Quranic requirements in the model of religious communication

نویسندگان English

morteza motahari 1
shahnaz hashemi 2
علی جعفری 3
1 PhD student in Communication Sciences, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran.
2 Associate Professor, Institute of Education Studies, Educational Research and Planning Organization, Tehran, Iran .
3 Associate Professor, Department of Communication Sciences, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran.
چکیده English

The concept of guiding man along with preserving his human dignity is a goal that began with the creation of mankind and has continuously helped mankind to navigate the difficult path of material life with the revelation of God's prophets. In the past periods, religion had a strong presence in many areas of human life, but gradually, it degraded its
place to individual faith, that too in the form of a completely personal matter, not an institutional or religious one. It is the inherent requirements of modernity. In today's world, the media in all its diverse manifestations in conveying messages in various fields, including religion, is engaged in extensive activity according to its results and is the product of the reflection of religious messages from existing conventional media in different forms and formats. Unbalanced conditions are conditions that society members observe. However, the Holy Quran has predicted and designed effective transmission methods to transmit the religious message in its various dimensions. This research has extracted a model with the library and documents method and delving into the interpretations that typically have a communication approach and has reached the requirements of the Holy Qur'an that the application of these requirements, under the components of the fundamental principles of content, effective means of transmission, Source connections, receiver connections, and both source and receiver connections provide a platform that makes the religious message more effectively transmitted to the target audience. It is certain that the media, as a persuasive tool, has the ability to transmit religious messages to different audience groups, but it requires the application of these parameters by concerned communicators in order to make them communicate effectively and meaningfully to the elements. The audience should be helpful in a practical way.

کلیدواژه‌ها English

effective transfer
religious message
desirable bed
Audience
1.       باربور، ایان، 1394، علم ودین، ترجمۀ بهاء الدین خرمشاهی،  مرکزنشر دانشگاهی، چاپ سوم، تهران.
2.       بشیر، حسن، فکورپور، محمد، 1386، تبلیغات تجاری و اونجلیسم به مثابۀ کالا ، فصلنامه رسانه، سال18، شمارۀ69، صص160-183.
3.       پالس، دانیل، 1394، هفت نظریه درباب دین، ترجمۀ محمدعزیزبختیاری، انتشارات مؤسسۀ آموزشی پژوهشی امام خمینی ره ، چاپ اول قم..
4.       جعفری، محمدتقی، 1379، فرهنگ پیرو فرهنگ پیشرو، موسسۀ تدوین و نشرآثارعلامۀ جعفری، چاپ اول، تهران.
5.       دیوبندی، محمودحسن، 1385، تفسیرکابلی از دیدگاه اهل سنت، نشر احسان، چاپ یازدهم، تهران.
6.       رفیع پور، فرامرز، 1377، آناتومی جامعه، شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، تهران.
7.       ساروخانی، باقر، 1398، جامعه شناسی ارتباطات، نشراطلاعات، چاپ اول، تهران.
8.       سالمی، آزاده، 1386، بررسی میزان شنونده و میزان جذابیّت برنامه های ترکیبی در شبکه های رادیویی ایران، جوان ارتباط آن با میزان استفاده از عوامل جذابیّت برنامه های رادیویی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ صداوسیما، تهران.
9.       سورین، ورنر، تانکارد، جیمز، 1381، نظریههای ارتباطات، ترجمۀ علی رضا دهقان، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، تهران.
10.   شاه محمدی، عبدالرضا، 1382، عصرارتباطات واطلاعات وجهانی شدن دین، مجلۀ پژوهش وسنجش، سال 10، شمارۀ 35، صص125- 147.
11.   شولتر، کویینتین، 1378، ارتباطات به منزلۀ دین، ترجمۀ علی فارسی نژاد، مجموعۀ جستارهایی دررسانه ، دین ورسانه، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب ، چاپ اول، قم.
12.   عالی زاده، اسماعیل، 1387، مقدمهای برمخاطب ومخاطب شناسی، ادارۀ کل پژوهشهای سیما، چاپ اول، تهران.
13.   متسن، گریگ، 1388، ارتباطات مقدس، ترجمۀ سیداحمد نادمی ، مجموعۀ برگزیدۀ دانشنامۀ دین، ارتباطات و رسانه، ویراستۀ دانیل استوت، به کوشش حمیدرضا قادری، نشرعقل، چاپ اول، قم.
14.   محقق، محمدباقر، 1361، نمونۀ بیّنات درشأن نزول آیات، انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، تهران.
15.   محکی، علیاصغر، 1380، مخاطب شناسی، مجلۀ پژوهش وسنجش، سال 8 ، شمارۀ 26، صص 165 – 175.
16.   مددپور، محمد، 1384، سینمای اشراقی سینمای دینی و هنراشراقی شهیدآوینی با نظری به عکاسی اشراقی، پژوهشگاه فرهنگ و هنراسلامی ، چاپ اول، تهران.
17.   مککوایل، دنیس، 1380، مخاطب شناسی، ترجمۀ مهدی منتظرقائم، مرکزمطالعات وتحقیقات رسانهها، چاپ اول، تهران.
18.   میرسعیدقاضی، علی، اسماعیلی، حامد، 1381، مخاطب شناسی وافکارسنجی در رسانه های جمعی، نشرآن، چاپ اول، تهران.
19.   نوروزپور، محمدرضا، 1382، کارکرد تلویزیون دینی درمحیط تلویزیون تجاری غرب، فصلنامۀ پژوهش وسنجش، سال 10، شمارۀ 35، صص 237- 263.
20.   همیلتون، مالکوم، 1394، جامعه شناسی دین، ترجمۀ محسن ثلاثی، نشرثالث، چاپ اول، تهران.
21.   هوور، استوارت، ام، 1386، مخاطبان ورسانهای کردن دین، برگرفته از مجموعه مقالات دین و رسانه، دفترپژوهشهای رادیو، چاپ اول، تهران.
22.   هوور، استوارت، لاندبای، نات، 1382،جامعه شناسی ادیان، ترجمۀ عبدالرحیم گواهی، نشرتبیان، چاپاول، تهران.
23.   ابن عطیه، عبدالحق بن غالب، 1403، المحررالوجیزفی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق محمد عبدالسلام عبد الشافی، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت.
24.   بیضاوی، عبدا.. بن عمر، 1418، انوارالتنزیل و اسرارالتأویل(تفسیرالبیضاوی)، اعداد محمدبن عبدالرحمن مرعشلی، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ اول، بیروت.
25.   ثعلبی، احمدبن محمد، 1407، الکشف والبیان المعروف بالتفسیرالثعلبی، تحقیق ابی محمد ابن عاشور، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ پنجم، بیروت.
26.   خازن، علی بن محمد، 1415، تفسیرالخازن المسمی لباب التأویل فی معانی التنزیل، تصحیح عبدالسلام محمد علی شاهی، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت.
27.   دینوری، عبدا.. بن محمد، 1424، تفسیر ابن وهب المسمی الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت.
28.   سمرقندی، نصربن محمد، 1395، تفسیرالسمرقندی المسمی به بحرالعلوم، تحقیق عمرعمروی، دارالفکر، چاپاول، بیروت.
29.   صدیق حسن خان، محمدصدیق، 1407، فتح البیان فی مقاصد القرآن، حاشیه شمس الدین ابراهیم، دارالکتب العلمیه منشورات محمدعلی بیضون، چاپاول، بیروت.
30.   طبری، محمدبن جریر، 1412، جامع البیان فی تفسیرالقرآن(تفسیرطبری)، دارالمعرفه، اول، بیروت.
31.   طوسی، محمدبن حسن، 1400، التبیان فی تفسیرالقرآن، تصحیح احمدحبیب عاملی، مقدمه آقابزرگ تهرانی، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ اول، لبنان.
32.   ماوردی، علی بن محمد، 1405، النکت والعیون تفسیرماوردی، مراجعه وتعلیق سیدبن عبدالمقصودعبدالرحیم، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت.
33.   مکی، ابنحموش، 1429، الهدایه الی بلوغ النهایه، اشراف شاهد بوشیخی، جامعه الشارقه کلیه الدراسات العلیا والبحث العلمی، اول، شارجه.
34.   هواری، هودبن محکم، 1426، تفسیرکتاب ا... العزیز، دارالبصائر، چاپاول، دمشق.
35.   یزیدی، عبدا.. بن یحیی، 1425، غریب القرآن وتفسیره، تحقیق محمدسلیم الحاج، عالم الکتب، چاپ اول، بیروت.
36. Clark, lynn, s, (1998) Building bridges between theology and media studies.
37. Heidegger, martin, (1966) Discourse on thinking, newyork, harper and row.
38. Heidegger, martin, (1977) The question oncerning technology and other essays (Translated bve William lovitt) newyork, harper and row.
39.  Hoover, s & lundby, k, (ed) (1977) Rethinking media religion and culture, london, sage publication.
40. Hoover,stewart, m, (1988) mass media religion the social sources of the electronic church, newyork, sage publications.
41. Katlyn, y, a, mckenna & Kelly, j, west, (2007) Give me that online time religion: The role of the internet in spiritual life, department of psychology, new York university , 6 washington place, 10003, new York , ny, usa.
42. Krell, daivid, ed, (1977) martin hiedegger basic writings, new York, harper and row.
43. Postman, neil, (1993) Technopoly the surrender of culture to technology, newyork, vintagebook.
44. Postman, neil, (1995) Amusing ourselves to deat: public discourse in the age of show business, penguin book.
45. Prosser, m, (1978) intercultural communication theory and research overview of major constructsin b,o, ruben ,communication yearbook 2: an annual review: london: international communication association.
46. Roof, wade clark, (1992) American voluntary establishment: theories of mass communication, newyork, longmane.
47. Vatican, (1997) Ethicsin advertising, Vatican city, Vatican press.

  • تاریخ دریافت 09 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 12 بهمن 1402