مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

کاربست توحید مالکی در ساحت سیاست اسلامی از منظر علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران
2 عضو هیئت علمی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران
چکیده
توحید مالکی، به معنای حصر مالکیت و سلطه کامل و مطلق بر همه شئون مخلوقات برای خداوند متعال میباشــد. این معنا، یکی از مبانی اعتقادی اســام و از اساســی‌ترین آموزه‌های قرآنی اســت که فقــدان آن در نظام‌های اندیشــة سیاســی، منشــأ تعارض‌ها، خســارت‌ها و نا کامی تمدن‌ها در تأمین خوشبختی حقیقی بشر می‌باشد و حال آن‌که از منظر اسام، سعادت واقعی انســان در گــروی «خدامحــوری» و درک رابطــة حقیقــی میان خدا و انســان می‌باشــد. توجه به این آموزة اســامی، آثار بی‌شماری در شکل‌گیری حیات
سیاسی سعادت‌آفرین دارد و آن را از نوع غربی‌اش متمایز می‌سازد. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی و با بررسی آثار عامة طباطبایی به ویژه تفسیر المیزان، درصدد بازنمود کاربست‌های توحید مالکی در ساحت سیاســت اســامی می‌باشــد. کاربســت‌های به دســت آمــده در ایــن تحقیق عبارتند از: خلق مســئولیت‌های فراملی و گذر از سیاســت مبتنی بر قومیت و نژاد به سیاســت فرا گیرتر با عبور از مالکیت محدود؛ گذار از رشــد سیاســی تکاثری به رشد کوثری و ایجاد توسعه بر محور وحدت الهی همه شمول با در نظر گرفتن امر الهی؛ همســازی منافع سیاســی مورد نزاع و ایجاد توافق و همراهی در سایه عبور از خود محوری‌های فردی و جناحی. مساله مربوط
بــه تحقیق این اســت که ا گــر اعتقاد به توحید مالکی به یــک باور بنیادین عمومی تبدیل گردد، تمامی افراد و گروه‌های سیاسی، وجود خود و دیگران را امانت‌های الهی خواهند دانســت. با این نگاه و اندیشــه، تلاش خواهند کرد که به دور از هرگونه منفعت طلبی انحصارطلبانه، حیات سیاسی خود را در چارچوب اذن و اراده تشریعی خداوند متعال تنظیم نمایند و در کسب و حفظ منافع سیاسی خود، مستبدانه برخورد نکنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Application of Monotheism in the Ownership of the Field of Islamic Politics from the Perspective of Allameh Tabataba'

نویسندگان English

rahmatollah rouhi 1
hassan panahiazad 2
1 PhD student, Islamic Education University, Qom, Iran
2 Faculty Member, Islamic Education University, Qom, Iran
چکیده English

Tawhid Maliki refers to the exclusive attribution of ownership and absolute sovereignty over all aspects of creation to God Almighty. This concept is one of the foundational beliefs of Islam and among the most fundamental teachings of the Quran. Its absence in political thought systems is the root cause of conflicts, damages, and the failure of civilizations to achieve true human happiness. From the Islamic perspective, true human perfection and genuine happiness are contingent upon "God-centeredness" and understanding the authentic relationship between God and humanity. Attention to this Islamic teaching has numerous implications for shaping a blissful political life, distinguishing it from its Western counterpart.



This study, employing a descriptive and analytical method and examining the works of Allama Tabatabaei, particularly *Tafsir al-Mizan*, seeks to elucidate the applications of *Tawhid Malki* in the realm of Islamic politics. The applications derived from this research include: "Creating Supranational Responsibilities," "Transition from Accumulative Political Growth to Kauthar-like Growth," and "Harmonizing Political Interests."

کلیدواژه‌ها English

Monotheism in ownership -
politics
- Allameh Tabataba'
i
- ownership
قرآن کریم
1.                   ابراهیمی، مهدی (1390)، «تفسیر موضوعی قرآن کریم»، قم: دفتر نشر معارف، چاپ اول.
2.                   ابن منظور، محمد (1414ق)، «لسان العرب»، بیروت: دار صادر.
3.                   اراکی، محسن (1393)، «فقه نظام سیاسی اسلام»، قم: دفتر نشر معارف، چاپ اول.
4.                   همون (1394)، «کاوشهایی در مبانی نظری حکومت دینی»، قم: نشر معارف، چاپ اول.
5.                   اسدی نسب، محمدعلی (1397)، «تفسیر المیزان و علوم انسان اسلامی (مجموعه مقالات همایش)، 2جلدی»، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه رهنگ و اندیشه اسلامی.
6.                   اسکندری، محمدحسین (1393)، «مبانی اندیشة سیاسی در اسلام، جلد1 (مبانی هستی شناختی)»، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، چاپ اول.
7.                   امامی نیا، محمدرضا (1398)، «الهیات»، قم: انتشارات رائد، چاپ اول.
8.                   همون (1398)، «نظام اسلامی، دفتر پنجم مکتب انقلاب اسلامی»، قم: دفتر نشر معارف.
9.                   جوادی آملی، عبدالله (1397)، «اسلام و روابط بین­الملل»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ چهارم..
10.               همون (1381)، «تسنیم، تفسیر قرآن کریم»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ سوم.
11.               همون (1391)، «توحید در قرآن»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ نهم.
12.               همون (1379)، «حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ سوم.
13.               همون (1383)، «فلسفة الهی از منظر امام رضا»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ اول.
14.               همون (1397)، «نسبت دین و دنیا»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ نهم.
15.               همون (1380)، «وحدت جوامع در نهج­البلاغه»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ اول.
16.               همون (1379)، «ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت»، قم: مرکز نشر اسراء.
17.               همون (1379)، «ولایت در قرآن»، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ اول.
18.               جوان آراسته، حسین (1397)، «حقوق اجتماعی و سیاسی در اسلام»، قم: نشر معارف، چاپ هفدهم.
19.               فیبل من، جیمز کرن (1375)، «آشنایی با فلسفه غرب»، ‌ترجمة‌ محمد بقائی، تهران: حکمت.
20.               حقیقت، سیدصادق (1385)، «مبانی، أصول و اهداف سیاست خارجی دولت اسلامی»، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
21.               همون (1376)، «مسئولیت­های فراملی در سیاست خارجی دولت اسلامی»، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری.
22.               حکیم، سیدمحمدباقر (1387)، «جامعه انسانی از دیدگاه قرآن کریم»، ترجمه موسی دانش، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
23.               حلبی، علی اصغر (1374)، «انسان در اسلام و مکاتب غربی»، تهران: اساطیر، ویراست دوم.
24.               خاکی قراملکی، محمدرضا (1399)، «درآمدی بر الهیات تمدنی»، قم: تمدن نوین اسلامی.
25.               دهخدا، علی اکبر (1377)، «لغت نامة دهخدا»، تهران: نشر مرکز انتشارات و چاپ دانشگاه.
26.               سجادی، سید عبدالقیوم (1383)، «دیپلماسی و رفتار سیاسی در اسلام»، قم: موسسه بوستان کتاب، چاپ ششم.
27.               سخاوتی، نصرالله (1383)، «اسلام و دموکراسی»، قم:  مرکز مدیریت حوزة علمیه، چاپ اول.
28.               سید رضی (1383)، «نهج البلاغه»، ترجمة علی شیروانی، قم: دارالعلم، چاپ دوم.
29.               شفیعی مازندرانی، سیدمحمد (1379)، «مبدأشناسی»، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول.
30.               شیخ شعاعی، محمد علی (1386)، «ناسیونالیسم از دیدگاه اسلام»، قم: دفتر عقل.
31.               طاهری، حبیب الله (1383)، «بررسی مبانی فرهنگ غرب و پی­آمدهای آن»، قم: بوستان کتاب.
32.               طاهری، محمد حنیف (1387)، «اسلام و دموکراسی لیبرال»، قم: انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول.
33.               طباطبایی، سید محمدحسین (1371)، «المیزان فی تفسیر القران»، قم: انتشارات اسماعیلیان، چاپ دوم.
34.               همون (1387)، «انسان از آغاز تا انجام»، ترجمه و تعلیقات صادق لاریجانی، قم: بوستان کتاب، 1387.
35.               همون (1387)، «بررسی­های اسلامی»، به کوشش سیدهادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
36.               همون (1388)، «رسائل توحیدی»، قم: بوستان کتاب، چاپ دوم.
37.               همون (1387)، «روابط اجتماعی در اسلام»، قم: موسسه بوستان کتاب، چاپ اول.
38.               عبودیت، عبدالرسول و مجتبی مصباح (1384)، «خداشناسی فلسفی»، قم: مرکز انتشارات موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول.
39.               عرفان، امیرمحسن (1393)، «نقش باورداشت آموزه مهدویت در احیای فرهنگ و تمدن اسلامی»، قم: دفتر نشر معارف.
40.               قدردان قراملکی، محمدحسن (1386)، «خدا در حکمت و شریعت»، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی، چاپ اول.
41.               قرشى، على اکبر (1371)، «قاموس قرآن»، تهران: دار الکتب الاسلامیه، چاپ ششم.
42.               قوام، سیدعبدالعلی (1370)، «اصول سیاست خارجی و سیاست بین­الملل»، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه (سمت).
43.               کربلایی پازوکی، علی (1388)، «مردم­سالاری دینی در نهج­البلاغه»، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین­الملل، چاپ اول.
44.               کریمی، مصطفی (1397)، «تفسیر موضوعی قرآن کریم بر اساس تفسیر المیزان»، قم: دفتر نشر معارف، چاپ سوم.  
45.               کوشکی، محمدصادق (1389)، «جستاری در مبانی سیاست مطلوب قرآن کریم»، تهران: انتشارات عابد، چاپ اول.  
46.               محمدرضایی، محمد (1382)، «خدا از نگاه امام علی»، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول.  
47.               مصباح یزدی، محمدتقی (1391)، «حقوق و سیاست در قرآن»، قم: انتشارات موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ چهارم.
48.               همون، «معارف قرآن (3–1)»، (1391)، قم: انتشارات موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ چهارم.
49.               همون، (1387)، «نظریة حقوقی اسلام»، قم: انتشارات موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ دوم.
50.               مصطفوی، حسن (1368)، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
51.               معین، محمد (1382)، «فرهنگ معین»، تهران: زرین.
52.               مکارم شیرازی، ناصر (1374): «تفسیر نمونه»، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم.
53.               میرموسوی، سید علی و سید صادق حقیقت (1388)، «مبانی حقوق بشر»، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی، چاپ نهم.
54.               نصری، عبدالله (1363)، «سیمای انسان کامل در مکاتب»، قم: جهاد دانشگاهی.
55.               ونکی فراهانی، محمد (1387)، «گذری بر اندیشه دینی در غرب»، قم: نشر پژوهش­های اسلامی صدا و سیما، چاپ دوم.
دوره 4، شماره 2
بهمن 1404
صفحه 64-89

  • تاریخ دریافت 25 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 21 دی 1404