مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

فرهنگ‌سازی حمایت اجتماعی در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.
چکیده
یکــی از دلایلــی کــه ما انســان‌ها را بــه رابطــه اجتماعی رهنمون می‌ســازد، دستیابی به حمایت اجتماعی در أشکال مختلف آن است؛ ا گر چه ممکن است در بدو هر رابطه‌ای، الزاماً این نیت و قصد به صورت آ گاهانه لحاظ نشــود. بر این مبنا،می‌تــوان حمایت اجتماعی را رهــاورد روابط اجتماعی دانســت. در ایــن میــان، می‌تــوان از ســاز و کار فرهنــگ‌ســازی، بــه‌منظور اشــاعه فرهنگ حمایت اجتماعی در بین آحاد یک جامعه بهره‌مند شــد. بــا ایــن وصف، این نوشــتار درصدد اســت تا به بررســی باورهــا، ارزش ها و هنجارهــای حمایت اجتماعــی و راه‌کارهای تحقق آن، مبتنی بر فرهنگ‌سازی و ماخوذ از آموزه‌های وحیانی بپردازد. روش مطالعه کیفی بوده و با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای استقرائی تحقیق صورت گرفته است. در این مسیر به این دسته از سوالات پاسخ داده شده است. فرهنگ‌سازی حمایت اجتماعی بر اســاس آموزه‌های قرآنی دارای چه مختصاتی است؟ از چه الزاماتی در این مسیر تبعیت می‌کند؟ تعاملات انسانی یا فرایندهای اجتماعی که زمینه‌ی شــکل‌گیری حمایت اجتماعی را تثبیت و یا تســریع مــی‌کند، کدامنــد؟ از میــان مکانیزم‌هــای حمایتی، به کنــش‌های مبتنی بر احســان، انفاق، صدقات، خمس و زکات و قرض‌الحســنه، پرداخته شده اســت و مصادیــق مــورد حمایت هــریک از آن احصــا گردیــد و کارکردهای مترتب بر آن نیز مورد بحث قرار گرفته و به چگونگی فرهنگ‌ســازی آن، نظر افکنده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Enculturation Social Support in The Quran

نویسنده English

Ali Naqi Ayazi
Assistant Professor at the Quran and Social Studies Group In The Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran.
چکیده English

One of the reasons that leads us humans to social relationships is to achieve social support in its various forms, although this intention may not be considered consciously at the beginning of any relationship. The ability to consider social support as a result of social relations. Meanwhile, it is possible to benefit from the culture building mechanism in order to spread the culture of social support among the members of a society. With this description, this article tries to investigate the beliefs, values and norms of social support and the ways to realize it, based on culture building and derived from revelation teachings. The study method is qualitative and the research has been done using the inductive content analysis technique. In this way, these questions have been answered. What are the characteristics of culturalization of social support based on Quranic teachings? What requirements does it follow in this direction? What are human interactions or social processes that stabilize or accelerate the formation of social support?

کلیدواژه‌ها English

Culturalization
Social Support
Supportive Action
Teachings of the Qur'an
Functional System
قرآن
نهج البلاغه
1.   بابایی، احمد علی(1382)، «برگزیده تفسیر نمونه»، تهران:بی نا، نوبت چاپ 13.
2.   تبریزی، منصوره(1393)، « تحلیل محتوای کیفی از منظر رویکردهای قیاسی و استقرایی »، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 64.
3.   تقی زاده داوری، محمود(1388)، «مجموعه مقالات اجتماعی»، قم:شیعه شناسی،نوبت چاپ اول.
4.  جوادی آملی، عبدالله(1385)، «تفسیر تسنیم»، قم: نشر، اسراء، نوبت چاپ اول.
5.  حسینی همدانی، سید محمد حسین(1404ق.)، «انوار درخشان»، تهران: کتابفروشی لطفی، نوبت چاپ اول.
6.   داورپناه، محمد رضا و سالاری محمود(1390)، «نظریه اجتماعی و محیط استفاده از اطلاعات،نقش ساختار و کنش در شکل گیری رفتار و الگوی اطلاع یابی»، پژوهش نامه کتابداران و اطلاع رسانی، شماره 11.
7.   دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، مبانی اقتصاد اسلامی، تهران، سمت، 1387ش.
8.   دهشیری، محمد رضا(1388)، «رسانه و فرهنگ سازی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، شماره8.
9.   راغب اصفهانی، ﺣﺴـﻴﻦ(1996م.)، «ﻣﻔﺮدات اﻟﻔـﺎظ اﻟﻘـﺮآن»، ﺩﻣﺸـﻖ:ﺩﺍﺭﺍﻟﻘﻠـﻢ،نوبت چاپ دوم.
10.  ریاحی، محمد اسماعیل، وردی نیا اکبر علی و پورحسین سیده زینب(1389)،«بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و سلامت روان»، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره 39.
11.   طباطبایی، محمد حسین(1363)، «ترجمه تفسیر المیزان«، ترجمه: محمد باقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی،نوبت چاپ   پنجم.
12.   طبرسی، الحسن بن الفضل(بی تا )، «ترجمه تفسیر مجمع البیان»، ترجمه :حسین نوری و دیگران، تهران:فراهانی،نوبت چاپ اول.
13.   قریشی، سید علی اکبر(1377)، «تفسیر احسن الحدیث»، تهران: بنیاد بعثت،نوبت چاپ دوم.
14.   کوئن، بروس(1374)، «درآمدی به جامعه شناسی»، ترجمه: محسن ثلاثی، بی جا: بی نا.
15.    مجلســی محمدباقــر، بحــار الأنــوار الجامعــة لــدرر أخبــار الأئمــة الأطهــار، بیــروت، داراحیــاء التــراث العربی،1403ق
16.    مکارم شیرازی، ناصر(1374)، «تفسیر نمونه»، تهران:دارالکتب الاسلامیه،نوبت چاپ دهم.
17.  Elo, Satu & Kyngas, Helvi(2007). The Qualitative Content Analysis Process. Journal of a Advanced Nursing. 2008. Wiley online liberary.
18.  Mayring, Philip (2003). In: A Companion To Qualitative Research. Edited by Uwe Flick, Ernest Von Kardorff and Ines Steinke. London: Sage.
دوره 4، شماره 1
شهریور 1404
صفحه 84-107

  • تاریخ دریافت 19 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 15 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1404