مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

غایت جهاد، از دیدگاه آیات قرآن کریم، با تأ کید بر غزوات پیامبر(ص)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.
چکیده
این پژوهش بر آن است تا غایت و هدف نهایی جنگ در اسلام را با توجه بــه آیــات جهادی قــرآن کــه درروند غزوات پیامبر اســلام نازل شــده اســت بررســی کنــد. ســوال اصلی این اســت که غایت جنگ در اســلام بر اســاس آیــات جهــادی و ســیره نبوی چیســت؟ فرضیه این مقاله این اســت که در اســلام، تحقق عدالت و دفاع از مظلومان غایت جنگ اســت. امری که در جهــان امروز بهصــورت عملی در اهــداف جنگها جایگاهی نــدارد. روش پژوهش، در این مقاله برســی و بازخوانی و تحلیل آیات مرتبط با جهاد در قرآن کریم با توجه به ســبب نزول و تفاســیر معتبر و همچنین گزارش‌های تاریخی غزوات پیامبر (ص) بر اساس منابع دستاول است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که جنگ و جهاد در اسلام وجوه متعددی دارد و صرفاً به‌مثابه آخرین راهکار برای دفاع از جان، دین، (انفال،/61 ) و تحقق عدالت (آل‌عمران، /169) (حشر، / 7 -1) است. همچنین مقابله باخیانت و نقــض پیمان، (انفال/ 58)و ایجاد صلح پایدار بازگرداندن و اســتمرار امنیت اجتماعی (حشر آیه 12-11-5-2) ازجمله اهداف جهاد در اسلام است. دفاع از مظلومــان، ریشــه‌کن کــردن ظلم و فتنه جایــگاه ویژه‌ای در آیات قــرآن دارد
(بقره،/193) نیت جهاد در اســلام فی سبیل الله است (آل‌عمران: آیات 153-139) و پیروزی‌ها از آن خدا است (انفال،/17) (فتح، /1)، (توبه/ 26) و هرگونه استفاده ابزاری از آن مردود است. همچنین آیه 60 انفال، اشاره دارد به آمادگی برای دفاع و جنگی که غایت نهایی آن صلح است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The purpose of jihad, from the perspective of the verses of the Holy Quran, with emphasis on the Prophet's campaigns.

نویسنده English

hasan rahimi (roushan)
Associate Professor, Department of Political Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

.

Abstract.

This research aims to examine the ultimate goal and purpose of war in Islam with regard to the jihadi verses of the Quran that were revealed during the campaigns of the Prophet of Islam. The main question is: What is the purpose of war in Islam, based on the verses of jihad and the Prophet's life? The hypothesis of this article is that in Islam, the purpose of war is to achieve justice and defend the oppressed. The hypothesis of this article is that in Islam, the realization of justice and the defense of the oppressed are the goals of war, something that has no practical place in the goals of wars in today's world. The research method in this article is to examine, reread, and analyze verses related to jihad in the Holy Quran, considering the reason for revelation and authentic interpretations, as well as historical reports of the Prophet's (PBUH) campaigns based on primary sources. The findings of the article show that war and jihad in Islam have many aspects and are merely a last resort to defend life, religion (Anfal, 61) and the realization of justice (Al-Imran, 169) (Hashr, 1-7). Also, confronting betrayal and breach of covenant (Anfal/58) and establishing lasting peace, restoring and maintaining social security (Hashr: 2-5-11-12) are among the goals of jihad in Islam. Defending the oppressed, eradicating oppression and sedition has a special place in the verses of the Quran (Al-Baqarah, 193). The intention of jihad in Islam is in the way of Allah (Al-Imran: 139-153) and victories belong to Allah (Al-Anfal, 17) (Al-Fath, 1), (At-Tawbah, 26) and any instrumental use of it is rejected. Also, verse 60 of Al-Anfal refers to the preparation for defense and war whose ultimate goal is peace.



Keywords: Quran, Ghazwa, Peace, War, Jihad, Jihad Goals

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Quran
Ghazwa
Peace
War
Jihad
Jihad Goals
قرآن کریم
1.       ابراهیمی، ورکیانی محمد ( )1385مبانی فلسفی- کلامی جنگ و جهاد از منظر ادیان، آینه معرفت دوره  5شماره - 3شماره پیاپی 31صفحات 75-44
2.       ابــن ســعد (محمد بن ســعد() )1374طبقات الکبری جلد دوم، ترجمه محمــود مهدوی دامغانی، تهران انتشارات چاپ گستر.
3.       ابــن هشــام، عبدالملک ( )1373ســیرت رســولالله، ترجمــه رفیعالدین بن اســحاق بن محمــد همدانی (قاضی ابرقو) ویرایش جعفر مدرس صادقی تهران، نشر مرکز.
4.       الیعقوبی؛ احمد بن ابی یعقوب (بیتا) تاریخ الیعقوبی، ج ،1مؤسسه و نشر فرهنگ اهلبیت (ع.) قم.
5.       برزنونــی، محمدعلــی ( .)1384اســلام اصالــت جنــگ یــا صلــح؟ مجلــه حقوقــی بینالمللــی شــماره .33 صفحات .157-73
6.       تقــی زاده ا کبری، علی و حســینی فاضل، مرتضی ( )1392اصالــت جنگ یا صلح از منظر دین با تأ کید بر آیات قرآن کریم، دوره ،1شماره - 1شماره پیاپی صفحه 163-138
7.       جعفــری یعقــوب ( )1384تاریخ اســلام از منظر قرآن، قم، انتشــارات نهاد نمایندگی مقــام معظم رهبری، در دانشگاهها.
8.       جعفریان، رسول ( )1387سیره رسول خدا، ج ،1چ چهارم، قم، انتشارات دلیل ما.
9.       جنــگ در نزد عرب دوره جاهلی، دانشــنامه جهان اســلام، قابلدسترســی در:/https://rch.ac.ir/article7552/Details
10.   جوادی آملی، عبدالله ( .)1381انســان و آزادی، رواق اندیشــه. قم، صداوســیمای جمهوری اسلامی، ش.7صفحات 26-7
11.   حاتمی احمد، 1363جنگ و صلح از دیدگاه قرآن، انتشارات سپاه، تهران،
12.   حلبــی، ابــو صــــلاح ( 1403ق) الکـــافی فــی الفقـــه، محقــق: رضــــا اســتـــادی، انتشــارات مکتــب امــام امیرالمؤمنین (ع) اصــفهـان.
13.   حرانی دمشقی، ابن تیمیه.( 1425ق.) رساله فی قتالالکفار. بیجا، بینا.
14.   رحیمی روشــن حســن ( )1397بررســی اجمالی اهداف و ماهیت جنگ در اسلام و دیگر ادیان و مکاتب، فصلنامه مدیریت و پژوهشهای دفاعی، سال هفدهم، شماره ،86صفحات 28-1
15.   رشید رضا، محمد. (1421ق.) تفسیر المنار، قم: دارالفکر
16.   سبحانی، جعفر 1385فروغ ابدیت: تجزیهوتحلیل زندگی پیامبر ا کرم (ص) بوستان کتاب قم.
17.   ســبحانی، جعفــر، درس خار ج فقــه، 97/10/19قابلدسترســی در  /https://eshia.ir/feqh/archive/text/971009/97/sobhani/feqh
18.   سید قطب ( )1386فی ضلالالقرآن، چاپ دوم، ترجمه مصطفی خرمدل، انتشارات احسان.
19.   شهیدی سید جعفر ( )1381قیام امام حسین، چاپ بیستم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
20.   شــوقی ضیف ( )1393تاریخ ادبی عرب العصرالجاهلی، ترجمه علیرضا ذکاوتی قرا گزلو تهران انتشــارات امیرکبیر
21.   طباطبایــی، محمدحســین، ( )1374ترجمه تفســیر المیــزان، جلدهای 2و 12ترجمه، ســید محمدباقر،
22.   موسوی همدانی چاپ: پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
23.   طباطبایــی، محمدحســین، ترجمه تفســیر المیــزان، نســخه الکترونیکی، قابــل دسترســی در: ://httpshtm.14245-quran.anhar.ir/tafsirfull
24.   عزتــی، ابوالفضــل ( )1371مقایســه بین مفهوم شــهادت در مســیحیت و اســلام، مجله حــوزه، دوره ،9 شماره - 52شماره پیاپی 52صفحه 179-163
25.   فاضل، مقداد، ( )1373کنزالعرفان فی فقهالقرآن، محقق: محمدباقر شریفزاده و محمدباقر بهبودی، انتشارات مرتضوی تهران.
26.   قاســمی حامــد، مرتضــی ( )1392آدابورســوم جاهلیت از منظر قــرآن، فصلنامه حبلالمتین، شــماره 3 صفحات 74ت .92
27.   فولادونــد عــزتالله ( )1386بحثی درباره غایت فلســفه، دوماهنامه بخارا ســال دهم شــماره ،2شــماره پیاپی ،60صفحات 118-106
28.   قرشــی بنابی، علیا کبر ( 1412ق) قاموس قرآن، ج دوم، چاپ ششــم، انتشــارات دار الکتب الاســلامیة تهران.
29.   کریمــی محمــود و بخشــی، محمدرضــا ( )1399مفهــوم شناســی جهاد کبیــر در قرآن کریم، پژوهشــنامه تفسیر و زبان قرآن سال هشتم بهار و تابستان 1399شماره ( 2پیاپی .206 – 187 )16
30.   کریمــی نیا محمدمهــدی ( .)1383ماهیت دینی و اعتقادی صهیونیزم کتاب نقد. شــماره .32صفحات 88-62
31.   مجلسی «علامه» محمدباقر (بیتا،) زندگانی پیامبر اسلام، تهران، انتشارات جاویدان.
32.   محقق، محمدباقر ( )1384نمونه بینات در شأن نزول آیات، ازنظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه، ناشر: اندیشه اسلامی
33.   مصبــاح یــزدی، محمدتقــی. ( .)1382جنــگ و جهــاد در قــرآن، قم: مؤسســه آموزشــی و پژوهشــی امام  خمینی (ره...)
34.   مطهری مرتضی ( .)1367سیری در سیره ائمه اطهار. تهران: صدرا
35.   مــکارم شــیرازی، ناصــر و آشــتیانی، محمدرضــا ( )1374تفســیر نمونــه. ج. ،24انتشــارات دار الکتــب الإسلامیة. تهران
36.   موسوی خمینی، (امام) سید روحالله. ( .)1379تحریر الوسیله، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
37.   میرمحمدی معصومه ســادات ( )1390مشــروعیت جنگهــای صلیبی از دیدگاه روحانیان مســیحی و مقایسه آن با ماهیت جهاد مسلمانان در برابر صلیبیها، فصلنامه معرفت ادیان، سال دوم شماره 2شماره پیاپی 6
38.   نجفــی، محمدحســن ( .)1413جواهرالــکلام، فی شــر ح شــرایع الاســلام. ج .21بیــروت: دارالحیاءالتراث العربی. در تارنمای http://www.ghbook.ir
39.   نوری همدانی حسین درس خار ج فقه، تفاوت جنگهای معمولی با جهاد، 1388/2/21قابل دسترسی /1/880221/87/https://eshia.ir/feqh/archive/text/noori/feqh :در
40.   واقــدی، محمــد ابــن عمــر ( )1361المغــازی، ترجمــه محمــود مهــدوی دامغانــی، ج 1تهــران انتشــارات مجتمع دانشگاهی.
41.   واعظ زاده خراســــانی، محمـــد ( )1388المعجم فی فقـــه لغـه القرآن و ســــر بلاغتـه، چـاپ دوم، مشــهـد: بنیـاد پژوهشهای آستان قدس رضوی.
42.   یوســف موســوی محفوظــی ( )1395غــزوات پیامبــر (ص) در قــرآن کریم، پایاننامه کارشناســی ارشــد دولتی دانشگاه شهید چمران اهواز - دانشکده الهیات و معارف اسلامی
دوره 4، شماره 2
بهمن 1404
صفحه 32-63

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 19 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 28 مهر 1404