مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

تأثیر انفاق در سهولت زندگی دنیوی با استفاده از آیات سوره لیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه عسکری، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآنی موسسه پژوهشی و آموزشی امام خمینی(ره،) قم، ایران
چکیده
انفاق به عنوان یکی از مباحث قرآنی در آیات مختلف مورد بحث واقع شده و توجه به ابعاد مختلف آن از موضوعات درخور توجه برای پژوهش است. در آیه 7سوره لیل به پیامده این عمل توجه شده و هر کس که انفاق کند را با عبارت َ <ََفَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْرَى >وعده می‌دهد. برخی از تفاسیر عبارت «یسری» را به معنی اخروی آن یعنی «بهشــت» تفسیر نموده‌اند؛ اما ســؤال این است که آیا می‌توان رویکرد اجتماعی و دنیوی نیز از آن اســتنباط نمود. پژوهش حاضر در تلاش اســت تا از رهگذر مطالعه تطبیقی میان تفاسیر مختلف به ســؤال مــورد بحث پاســخ دهد. بــه همین منظــور چند تفسیر بــا روش‌های مختلف تفسیری برای این امر انتخاب شده که عمده آن‌ها مجموعه‌ای از تفاسیر اجتهادی با رویکرد اجتماعی است و از آن‌ها این نتیجه حاصل شد که تفاسیر اجتماعی به تأثیر انفاق در سهولت زندگی دنیوی اشاره کرده‌اند و انفاق کردن را منحصر به جنبه‌ی اخروی ندانســته‌اند. این موضوع حتی در ترجمه‌های قرآن نیز نفوذ یافته است و برخی مترجمان با در نظر داشتن تأثیــر دنیــوی انفــاق آیه را برگــردان کرده‌اند و معادل آســایش را بــرای آیه 7 سوره لیل برگزیده‌اند. در نتیجه به نظر می رسد تفاوت در رویکرد و گرایش تفسیری در این دو برداشت مختلف از آیه مذکور تأثیر گذار بوده و گرایش به استنباط مباحث اجتماعی از آیه در این برداشت از آیه اثر گذار بوده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact of Almsgiving on the Facilitation of Worldly Life: A Study Based on the Verses of Sūrat al-Layl

نویسندگان English

Mostafa Rostami 1
Elham Sadat Hejazi 2
Fateme Samvat 3
1 Assistant Professor, Department of Islamic Teaching, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
2 Ph.D. Student in Allameh Askari Islamic Studies Center, Tehran, Iran
3 M.A. Student of Quranic Sciences in Imam Komini Institute, Qom, Iran
چکیده English

Almsgiving (infāq), as one of the Qur’anic themes, is discussed in various verses, and attention to its multiple dimensions remains an important area of scholarly research. In verse 7 of Sūrat al-Layl, the consequence of this act is addressed, where those who give in charity are promised: “We will surely ease his way to ease” (فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْرَى). Some interpretations understand al-yusrā in an eschatological sense— namely, referring to Paradise. However, the question arises whether a social and worldly interpretation can also be derived from it. This study seeks to answer this question through a comparative analysis of various Qur’anic commentaries. Several interpretations, particularly those employing ijtihādī and socially-oriented approaches, were selected. The findings indicate that social interpretations emphasize the role of almsgiving in facilitating worldly life and do not confine its effects solely to the hereafter. This perspective has influenced some Qur’anic translations, where translators—considering the worldly effects of charity—have rendered the verse with terms such as “ease” or “comfort,” reflecting the tangible impact of almsgiving. The study concludes that differing exegetical tendencies and methodological approaches have significantly influenced the interpretation of this verse, especially in terms of deriving social implications from its message.

کلیدواژه‌ها English

Almsgiving
Sūrat al-Layl
Worldly life
Social commentaries
Effects of charity
قرآن کریم ترجمه مکارم شیرازی
1.       ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی­تا): «التحریر و التنویر»، بی­نا.
2.       ابن عطیه اندلسى، عبدالحق بن غالب (1422ق)‏، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق: عبدالسلام عبدالشافى محمد، بیروت: دارالکتب العلمیه‏، چاپ اول.
3.       امین، سیده نصرت (1361ش)، مخزن العرفان در تفسیر قرآن‏ تهران: نهضت زنان مسلمان‏.
4.       انصاری، مسعود (1377ش)، ترجمه قرآن، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز، چاپ اول.
5.       آلوسی، سید محمود (1415ق)، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم‏، بیروت: دارالکتب العلمیه‏، چاپ اول.
6.       پاینده، ابوالقاسم (بی­تا)‏، ترجمه قرآن، بی­نا.
7.       حجازی، محمد محمود (1413ق)، تفسیر الواضح، بیروت: دار الجیل الجدید، چاپ دهم.
8.       خواجوی، محمد (1410ق)، ترجمه قرآن، تهران: انتشارات مولى‏، چاپ اول.
9.       دهلوی، شاه ولى الله (1417ق)‏، ترجمه قرآن، مدینه: مجمع ملک فهد لطباعةالمصحف الشریف‏، تحقیق: عبد الغفور عبد الحق بلوچ و شیخ محمد على‏، چاپ اول.
10.   راغب اصفهانی، حسین بن محمد (502ق)، مفردات الفاظ القرآن، دمشق: دارالقلم.
11.   زحیلی، وهبة بن مصطفی (1422ق)، الوسیط، دمشق: دارالفکر. نوبت اول.
12.   زحیلی، وهبة بن مصطفی(1418ق‏)، التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج‏، بیروت و دمشق: دار الفکر المعاصر، چاپ دوم.
13.   سید بن قطب بن ابراهیم شاذلی‏ (1412ق)، فی ظلال القرآن، بیروت-قاهره: دارالشروق. چاپ هفدهم.
14.   صفارزاده، طاهره (1380ش)، ترجمه قرآن، تهران: موسسه فرهنگى جهان رایانه کوثر، چاپ دوم.
15.   طالقانی، سید محمود (1362ش)، پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار، نوبت چاپ: چهارم.
16.   طباطبایی، سید محمد حسین (1374ش): «ترجمه المیزان»، مترجم: سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی جامعه­ی مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم.
17.   طباطبایی، سید محمد حسین (1417): «المیزان فی تفسیر القرآن»، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم.
18.   طبرسی، فضل بن حسن (1372): «مجمع­البیان فی تفسیر القرآن»، تهران: انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم.
19.   طبرى، ابو جعفر محمد بن جریر (1412ق)، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏، بیروت: دار المعرفه‏، چاپ اول.
20.   فراهیدی، خلیل بن احمد (1410ق)، العین، قم: انتشارات هجرت.
21.   فضل الله، سید محمد حسین (1419ق)، تفسیر من وحی القرآن، بیروت: دارالملاک للطباعة و النشر. نوبت چاپ: دوم.
22.   فیض الاسلام، سید على نقى (1378ش)، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران: انتشارات فقیه، چاپ اول.‏ ‏ ‏
23.   کاظمی، حبیب (1396)، تفسیر سراج منیر، قم: نور معارف، چاپ اول.
24.   مترجمان (1377ش)، تفسیر هدایت، مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی. نوبت چاپ اول
25.   مدرسی، سید محمد تقی (1419ق)، من هدی القرآن، تهران: دار محبی الحسین. نوبت چاپ اول.
26.   معزی، محمد کاظم (1372ش)‏، ترجمه قرآن، قم: انتشارات اسوه، چاپ اول.
27.   مغنیه، محمد جواد، (1424ق): «الکاشف»، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول.
28.   مکارم شیرازی، ناصر (1374ش)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیة. نوبت چاپ اول.
29.   مؤدب، سید رضا، (1390): «روش­های تفسیر قرآن»، قم: انتشارات دانشگاه قم، چاپ اول.
دوره 3، شماره 2
اسفند 1403
صفحه 354-370

  • تاریخ دریافت 12 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 24 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 04 اسفند 1403