مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

تحلیل کمی و کیفی مؤلفه‌های اعتماد و تقویت سرمایه اجتماعی در سوره احزاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
کشف راه‌های تقویت سرمایه اجتماعی و مهم‌ترین مؤلفه‌های سازنده آن یعنی اعتماد ، انســجام و مشــارکت همواره ار موضوعات مورد نیاز جوامع؛ و مطــر ح میان سیاســتمداران در جهان معاصر اســت. ایــن مقاله به روش تحلیــل کیفــی و کمی به مؤلفه‌هــای اعتماد و تقویت ســرمایه‌اجتماعی در سوره احزاب، پرداخته‌است. سوره احزاب، در مدینه نازل شده و به دوران پــر التهــاب جنگ احزاب اشــاره می‌کند از ایــن رو به برخــی از چالش‌های مســلمانان در برابــر ائــتلاف قبایــل مختلــف و اهمیت اتحاد و همبســتگی اشاره دارد. با بررسی موضوعات اجتماعی، اخلاقی و سیاسی سوره احزاب ایــن پژوهــش بــه دنبــال شناســایی مؤلفه‌هــای کلیــدی مؤثــر بــر تقویــت ســرمایه اجتماعی و اعتماد اســت. نتایج تحلیل نشــان می‌دهد این سوره بــر اصولــی چون صداقت، وفــاداری، تعهد، تبعیت از رهبــری، ویژگی‌های
رهبــر و خانــواده او، رعایــت عفاف در اجتماع، اخوت، حســن ظن، توکل و خداباوری به عنوان مؤلفه‌های اعتمادســازتأ کید می‌کند. بررســی فراوانی واژگان کلیــدی مرتبــط بــا روابــط اجتماعــی در ایــن ســوره نشــان می‌دهد ویژگی‌های رهبری، توکل و خداباوری، صداقت و حفظ عفاف و حریم در روابط اجتماعی به ترتیب پربسامدترین مؤلفه‌ها هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Quantitative and Qualitative Analysis of Trust Components and the Reinforcement of Social Capital in Surah Al-Ahzab

نویسنده English

Soheila Pirouzfar
Associate Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

Strengthening social capital and its key components, such as trust, cohesion, and participation, remains a pressing concern for societies worldwide and is frequently discussed among contemporary policymakers. This article employs both qualitative and quantitative analysis to explore the components of trust and the reinforcement of social capital in Surah Al-Ahzab. Surah Al-Ahzab, revealed in Medina, refers to the tumultuous period of the Battle of the Confederates, highlighting some of the challenges faced by Muslims against various tribal coalitions and emphasizing the importance of unity and solidarity. By examining the social, ethical, and political themes in Surah Al-Ahzab, this research aims to identify key factors that contribute to enhancing social capital and trust. The analysis reveals that this surah emphasizes principles such as honesty, loyalty, commitment, obedience to leadership, leadership characteristics, familial virtues, communal modesty, brotherhood, optimism, trust in God, and faith as trust-building components. An examination of the frequency of key terms related to social relationships in this surah indicates that leadership attributes, trust in God, faith, honesty, and maintaining modesty and privacy in social interactions are the most prevalent components.

کلیدواژه‌ها English

Surah Al-Ahzab
Social trust
Content analysis
Social capital
1.       افتخاری، اصغر، «جامعه، دولت و سرمایه اجتماعی در جمهوری اسلامی»، مقدمه کتاب نظریه اعتماد سیاسی تالیف محسن ردادی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، 1390ش.
2.       انجمن جامعه شناسی ایران، مسائل اجتماعی ایران(مجموعه مقالات)، تهران: آگاه، 1383ش.
3.       بوروثســتاین، دامهــای اجتماعــی و مســاله اعتمــاد، ترجمــه لادن رهبــری و همــکاران، تهــران: آ گــه،.ش1393
4.       پاتنام، روبرت، دموکراسی و سنت‌های مدرن(سرمایه اجتماعی و سنت‌های مدنی در ایتالیای مدرن)، ترجمه محمد تقی دلفروز، تهران: انتشارات روزنامه سلام، 1380ش.
5.       جمعی از نویسندگان، در جستجوی اعتماد اجتماعی در ایران، تهران: ترجمه و نشر کتاب پارسه، 1399ش.
6.       ردادی، محسن، نظریه اعتماد سیاسی(با تاکید بر گفتمان اسلامی)، تهران: دانشگاه امام صادق(ع) 1390ش.
7.       فوکویاما فرانسیس، «سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی»-سرمایه اجتماعی اعتماد، دموکراسی و توسعه، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، به کوشش کیان تاجبخش، تهران: انتشارات شیرازه، 1384ش.
8.       فوکویاما، فرانسیس، اعتماد: فضائل اجتماعی و خلق سعادت، ترجمه سید علیرضا بهشتی، نشر روزنه، 1401ش.
9.       فوکویاما، فرانسیس، پایان نظم‌سرمایه اجتماعی و حفظ آن، ترجمه غلام عباس توسلی تهران: جامعه ایرانیان،1379ش.
10.   کلمن،جیمز، «نقش سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه انسانی»-سرمایه اجتماعی اعتماد، دموکراسی و توسعه، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، به کوشش کیان تاجبخش، تهران: انتشارات شیرازه، 1384ش.
11.   کلمن، جیمز، بنیادهای نظریه اجتماعی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی، 1377ش.
12.   کیوی،ریمون و کامپنهود لوک وان؛روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، تهران، انتشارات توتیا، چ ششم1381
13.   مطهری، مرتضی، یادداشت های استاد مطهری، انتشارات صدرا: کتابخانه مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، بی‌تا
14.   مکارم شیرازی،  ناصر، پیام امیرالمومنین علیه السلام، تهیه و تنظیم جمعی از فضلاء، تهران، دارالکتاب الاسلامیه، 1386ش.
دوره 3، شماره 2
اسفند 1403
صفحه 200-221

  • تاریخ دریافت 07 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 06 اسفند 1403