مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

ابعاد اجتماعی فرایض دینی (نماز، روزه و حج) در آیات قرآن کریم و روایات معصومین (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
انســان موجــودی اجتماعــی اســت؛ بنابرایــن ســبیل ســعادت او از میــان اجتمــاع می‌گذرد و این امر موجب شــده اســت که بخش مهمــی از تعالیم ادیان الهی به مســائل اجتماعی اختصــاص یابد. بر خلاف تصورات باطل برخــی افــراد مغرض یا نادان، دین مبین اسلام بــه عنوان کامل‌ترین دین توحیدی، نســبت به مســائل اجتماعی اهتمام ویژه داشته تا بدان حد که می‌تــوان گفــت هیچ یــک از احــکام و فرائض دینــی فاقد جنبــۀ اجتماعی نیســتند و حتــی خصوصی‌ترین و انفرادی‌ترین فرائــض دینی، مانند روزه، بــدون توجــه به سرنوشــت جامعه، ناقص بــوده و مقبــول درگاه الهی واقع نخواهنــد شــد. در این تحقیــق با روش تحلیلی-توصیفی به بررســی ابعاد اجتماعی مهم‌ترین فرایض الهی یعنی نماز، روزه و حج با استفاده از آیات قــرآن کریــم و روایــات معصومیــن (علیهم الــسلام) پرداخته و اثبات شــده
اســت که ایــن احــکام دارای بعد اجتماعی بسیار پررنگی هســتند و کســی که بخواهد صرفا آنها را به عنوان یک عبادت و فریضۀ فردی مد نظر قرار دهــد، از فلســفۀ حقیقــیِ وضع آنهــا فاصله گرفته و اعمالــش ناقص و بلکه باطل خواهند بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Social Dimensions of Religious Obligations (Prayer, Fasting, And Hajj) in the Verses of The Holy Quran and the Sayings of The Infallibles (P B U H)

نویسنده English

Mohammadjavad Dakami
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

Human beings are social creatures; therefore, their path to happiness passes through society, and this has led to a significant portion of the teachings of divine religions being dedicated to social issues. Contrary to the false perceptions of some hostile or ignorant individuals, Islam, as the most complete monotheistic religion, pays special attention to social issues to the extent that it can be said that none of its religious rulings and obligations are without a social aspect. Even
the most private and individual religious duties, if disregarding the fate of the community, will be incomplete and will not be accepted by the divine presence. In this research, using an analytical-descriptive method, the social dimensions of the most important divine obligations, namely prayer, fasting, and pilgrimage, have been examined through the verses of the Holy Quran and the sayings of the Infallibles (P B U H). It has been demonstrated that these commandments possess a very significant social aspect, and anyone who wishes to regard them merely as acts of worship and individual obligations distances themselves from the true philosophy behind their establishment, rendering their actions incomplete and even invalid.

کلیدواژه‌ها English

Obligation
Prayer
Fasting
Hajj
Holy Quran
  1. کتابنامه

    * قرآن کریم

    1. احسائی، ابن ابی الجمهور، 1403ق، عوالی اللئالی، ج 1، قم، مطبعه السید الشهدا
    2. امینی، عبدالحسین (1430) موسوعه الغدیر فی­الکتاب و السنه و الادب، قم، مؤسسۀ دائره معارف الفقه الاسلامی
    3. جوادی آملی، عبدالله(1378) ولایت فقیه ولایت فقاهت و عدالت، قم، اسراء
    1. جوادی آملی، عبدالله (1398) حکمت عبادات، قم، اسراء
    2. جوادی آملی، عبدالله (1382) رازهای نماز، قم، اسراء
    3. حرّ عاملی، محمد ابن حسن (بی­تا) وسائل الشیعه، قم، مؤسسۀ آل البیت لاحیاء التراث
    4. دشتی، محمد (1379) ترجمه و شرح نهج البلاغه، قم، مشهور
    5. راوندی، قطب الدین سعید (بی­تا) تحقیق سید احمد حسینی، قم، کتابخانۀ ایت الله مرعشی، نجفی
    1. صدوق، محمد ابن علی (1368) ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، قم، منشورات شریف­الرضی
    2. صدوق، محمد بن علی(1413) من لایحضره الفقیه، ج۴، قم، جامعه مدرسین.
    1. طایی، نجاح (1439ق) تفسیر اهل بیت (علیهم السلام)، قم : دارالهدی لاحیاء التراث
    2. طباطبایی، محمد حسین(1376) المیزان، ترجمه موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین
    3. عیاشی، محمد ابن مسعود، تفسیر العیّاشی(1380ق) چاپ اول، تهران، المطعبه العلمیه
    4. قرائتی، محسن (1378) تفسیر نور (10جلدى)، ج‌1، تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن
    5. قمی، علی بن ابراهیم(1404ق) تفسیر القمی، ج۱، قم، دارالکتاب
    6. کلینی، محمد ابن یعقوب (1375) اصول کافی، ترجمۀ محمد باقر کمره­ای، قم، اسوه
    7. مجلسی، محمدباقر (1440) بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج 96، بیروت داراحیاء التراث العربی.
    8. نوری طبرسی، میرزا حسین (بی­تا) مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، موسسه آل‌البیت لاحیاء التراث.
    9. مکارم شیرازی، ناصر (1376)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه
    10. رهبر، محمد تقی (1380) ، مروری بر بعد اقتصادی حجّ، فصلنامۀ میقات حج، شمارۀ 37  تهران، پژوهشکده حج و زیارت: 50- 32
دوره 3، شماره 2
اسفند 1403
صفحه 110-127

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 20 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 24 بهمن 1403