مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

مبانی و کارکردهای عصبه دینی در همبستگی اجتماعی توحید محور با رویکرد قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
اســتادیار، گــروه تفسیــر و علــوم قرآنی، دانشــگاه علــوم و معارف قرآن، دانشــکده علوم قرآنی ملایر، ایران
چکیده
مســئله همبســتگی اجتماعــی و ارتبــاط ســازنده مــردم بــا یکدیگــر درکنــار علــوم اجتماعــی، یکــی از چالــش های مهم بسیــاری از موضوعــات دیگــر اجتماعــی اســت کــه مــورد توجــه دانشــمندان علــوم اسلامــی و اجتماعــی قــرار گرفتــه و در پی آن تئوری‌هــا و الگوهــای پیشــرفت اجتماعــی مختلفی ارائــه شــده اســت. ارتباط انســانها با یکدیگر پایه تشــکیل نظــام اجتماعی وجامعــه می باشــد. جایــگاه عصبه و گروه هــای اجتماعی و نقــش آن‌ها در پیدایــش و کارآمــدی جامعــه و مناســبات و همبســتگی اجتماعــی و ایجاد
نظام توحیدی متحد و پایدار بسیار برجسته است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و روش کتابخانه‌ای، تلاش نموده تا مبانی و کارکردهای عصبــه دینــی در همبســتگی اجتماعی توحیــد محور و ایجــاد امت واحده اسلامــی را تبییــن نماید. از اهــداف تحقیق می‌توان به بهســازی فرهنگی جامعــه در عرصــه نگــرش‌ها، گرایش‌ها و رفتارها و دســت‌یــابی به جامعه متحــد آرمانی که ســرانجام به رســتگاری فــردی و اجتماعــی امت اسلامی منجــر می‌شود، اشــاره کــرد. توحیدبــاوری، معاد بــاوری، ولایــت‌پذیری از مهمتریــن مبانــی عصبه دینی و برخورداری از ایمان، تقوا، ذکر خدا، ثبات قــدم، اطاعــت پذیــری، صبــر، پرهیــز از اخــتلاف و... از مهمتریــن عناصــر تأثیرگــذار در همبســتگی اجتماعــی می‌باشــد. بهره‌منــدی از الطاف الهی و قــدرت ماورائــی، برخــورداری از روحیه انفاق و احســان، اعتماد به نفس و حســن ظــن بــه یکدیگر، اعتــدال و میانــه‌روی، انصــاف وعدالت طلبی، سازگاری و هم‌افزایی، جهاد و مبارزه، ثبات قدم و افزایش قدرت و اقتدار آحاد جامعه و هدایت آنان بسوی تشکیل نظام واحد جهانی توحید محور از مهمترین کارکردهای عصبه دینی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Foundations and Functions of Religious Unions in Monotheism-centered Social Solidarity with a Quranic Approach

نویسنده English

Hasanali Noroziazarki
Assistant Professor, Department of Quranic Interpretation and Sciences, University of Quranic Sciences and Education, Malayer University of Quranic Sciences, Iran
چکیده English

The issue of social solidarity and constructive communication between people, along with many other topics in social sciences, is one of the important social challenges that has attracted the attention of Islamic and social scientists, and various theories and models of social progress have been proposed. The relationship between people is the basis for the formation of a social system and society. The position of the religious community and social groups and their role in the emergence and effectiveness of society, social relations, solidarity, and the creation of a unified and sustainable monotheistic system is very prominent. This research, using a descriptive-analytical approach and a library method, has attempted to explain the foundations and functions of the religious community in monotheistic social solidarity and the creation of a unified Islamic nation. The goals of the research include the cultural improvement of society in the field of attitudes, tendencies, and behaviors, and the achievement of an ideal unified society that will ultimately lead to the individual and social salvation of the Islamic nation. Monotheism, belief in the resurrection, and acceptance of the guardianship are the foundations of religious unity, and having faith, piety, remembering God, steadfastness, obedience, patience, avoiding disagreement, etc. are the most important elements that influence social solidarity. Benefiting from divine grace and supernatural power, having a spirit of charity and benevolence, self-confidence and good faith in each other, moderation and moderation, seeking fairness and justice, compatibility and synergy, jihad and struggle, steadfastness and increasing the power and authority of the members of society and guiding them towards the formation of a single global monotheistic system are among the most important functions of religious unity. Keywords: religious unity, social solidarity, single nation, ideal society, monotheistic approach, Quranic approach.

کلیدواژه‌ها English

Religious union
Social solidarity
United nation
Ideal society
Monotheism
Quranic approach
1.       احسایی، ابن ابی جمهور،عوالی اللئالی، قم، انتشارات سیدالشهداء، 1405ق.
2.       امین، سید محسن،المجالس السنیه، انتشارات المکتبة الحیدریه، چاپ دوم، 1386 ش.
3.       آذرتاش، آذرنوش، فرهنگ معاصر عربی فارسی، تهران، چاپ نقش جهان، چاپ هفتم، 1385 ش.
4.       ابن خلدون،عبدالرحمن، مقدمه ابن خلدون،دوجلدی، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1362.
5.       ابن منظور،لسان العرب، بیروت، داراحیاء التراث العربی، سال نشر 1408 هـ، چاپ اول.
6.       اربلی، محمد بن عیسی، کشف الغمه فی معرفة الائمه، چاپ ایران، 1340ش.
7.       ابن اثیر ، عزالدین ابوالحسن علی بن محمد ، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، 1385ق.
8.       پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحه،- مجموعه کلمات قصار حضرت رسول(ص)-، نشر دنیای دانش، تهران، چاپ چهارم، 1382.
9.       یعقوبی، حمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن واضح، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، بی تا.
10.   تمیمی آمدی،عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم،ترجمه محمد رحمتی شهرضا، ناشر: نغمه قرآن، چاپ عترت، چاپ اول، 1394 ش.
11.   جوادی آملی، عبدالله، شریعت در آینه معرفت، قم، چاپخانه دفتر انتشارات اسلامی، مرکز نشر اسراء، چاپ سوم، 1381ش.
12.   ................................،تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم، مرکز نشر اسراء، 1387ش، چاپ پنجم.
13.   ...............................، تفسیر موضوعی قرآن کریم، جامعه در قرآن، قم، مرکز نشر اسراء، 1389ش، چاپ سوم.
14.   دهخدا،علی اکبر، لغتنامه دهخدا، تهران،موسسه لغتنامه دهخدا، بی تا.
15.   قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، نشر دارالکتب الاسلامیه، چاپخانه حیدری، سال 1376 ش، چاپ دوازدهم.
16.   سلیمان، کامل، یوم الخلاص، ترجمه محمد رضا رحمتی، ناشر: نغمه قرآن، چاپخانه باران، 1394ش، چاپ اول.
17.   شیخ حر عاملی،محمد بن حسن، اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات، بیروت، نشر موسسه الاعلمی للمطبوعات ، بی تا،چاپ اول.
18.   .............................................، وسائل الشیعه،موسسه آل البیت(ع)لاحیاء التراث، قم،چاپ سوم، 1416هـ ق.
19.   راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ناشر:آراس، ایران، سنندج، چاپ اول.
20.   موسوی لاری، سید مجتبی، بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، چاپخانه دفتر انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، 1378ش.
21.   مصباح یزدی، محمد تقی، انسان سازی در قرآن، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1392، چاپ چهارم.
22.   مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، چاپ اول، 1386 ش.
23.   ..........................، اندیشه مطهر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1440ق -1397 هش، چاپ اول.
24.   طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن مشهور به امین الاسلام، مجمع البیان، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، انتشارات فراهانی، چاپ اول، 1351 ش.
25.   طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن،بیروت، انتشارات دارالاندلس، چاپ اول، 1431هـ.
26.   طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، نشر مرتضوی، بی تا، بی جا.
27.   کلینی،ابی جعفرمحمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمه سید جواد مصطفوی، تهران، بی نا، بی تا.
28.   معین، محمد، فرهنگ فارسی،تهران، موسسه انتشارات امیر کبیر، 1375 ش، چاپ دهم.
29.   مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سال 1368ش، چاپ اول.
30.   مکارم، ناصر وهمکاران، تفسیر نمونه، قم، ناشر: داراالکتب الاسلامیه، چاپخانه مدرسه الامام امیر المومنین، چاپ یازدهم ، 1370 و 1371ش.
31.   نراقی، ملا احمد، معراج السعاده،تهران، نشر جمهوری، 1390 هـش، چاپ اول.
32.   سید رضی، محمد بن حسین بن موسی، نهج البلاغه، ترجمه علی شیروانی، ناشر: دفتر نشر معارف، چاپ سوم، 1392ش.
دوره 3، شماره 2
اسفند 1403
صفحه 78-109

  • تاریخ دریافت 29 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 16 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 24 بهمن 1403