مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

هدایت افکار عمومی در قرآن کریم؛ مورد مطالعه داستان حضرت موسی (ع) و بنی اسرائیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشــجوی دکتری علوم سیاســی، دانشــکده معارف اســلامی و علوم سیاسی، دانشــگاه امام صادق (ع). تهران، ایران
2 دانشــجوی دکتــری فرهنــگ و ارتباطــات، دانشــکده هنــر، رســانه و فضــای مجازی شــهید آوینــی (ره)، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
چکیده
اهمیت هدایت افکار عمومی در دوران حاضر که اکثریت نوع حکومت‌ها را در جهان حکومت‌های مبتنی بر رأی مردم و جمهوری‌خواهی تشکیل داده‌اند، بیشتر احساس می‌شود. در حکومت اسلامی که حکومتی بر پایه مردم‌سالاری دینی است نیز این موضوع جایگاه قابل توجهی دارد. با نظر به این نیاز مهم و با توجه به اصیل‌ترین منبع معارف‌اسلامی یعنی قرآن‌کریم، در این پژوهش به دنبال پاسخ این پرسش هستیم که «شیوه هدایت افکار عمومی در قرآن‌کریم چگونه است؟» برای این منظور از آیات ناظر به داستان حضرت موسی(ع) و تبلیغ و دعوت ایشان از قوم بنی‌اسرائیل استفاده شده است. این آیات شریفه با استفاده از رویکرد شبکه‌مضامین، مورد تحلیل‌ مضمون‌ کیفی قرار گرفته اند. نتیجه آن که که خداوند در قرآن‌کریم با 4 روش بیان ویژگی‌های جریان‌مردمی باطل، تبیین ویژگی‌های جریان‌مردمی در مسیر حق، تبیین عظمت و قدرت الهی و تبیین ویژگی‌های مسیر حق و باطل، قوم بنی‌اسراییل را توسط موسی(ع) هدایت کرده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Guiding public opinion in the Holy Quran; Studying the story of Prophet Moses (pbuh) and the Israelites

نویسندگان English

Amir Hosein Ibrahim Yazdi 1
Sajad ImaniPour 2
1 Ph.D Student in Political Science, Faculty of Islamic Studies and Political Sciences, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
2 Ph.D Student in Culture & Commuincation, Faculty of Art, Media and Cyberspace, Imam Hussain University, Tehran, Iran.
چکیده English

The importance of guiding public opinion is felt more in the current era, when the majority of governments in the world
are based on people's votes and republicanism. In the Islamic government, which is a government based on religious democracy, this issue has a significant place. Considering this important need and taking into account the most authentic source of Islamic knowledge, namely the Holy Quran, in this research we are looking for an answer to the question, "What is the way of guiding public opinion in the Holy Quran?" For this purpose, the verses referring to the story of Prophet Moses (pbuh) and his preaching and invitation to the people of Bani Israel have been used. These honorable verses have been subjected to qualitative theme analysis using the theme network approach. The result is that God, in the Holy Qur'an, with 4 ways of expressing the characteristics of false popular movement, explaining the characteristics of popular movement in the path of truth, explaining the greatness and power of God, and explaining the characteristics of the path of truth and falsehood, the people of Bani Israel by Prophet Moses (pbuh) has guided.

کلیدواژه‌ها English

Public Opinion
Holy Quran
Children of Israel
Guidance
Explanation Jihad
1.        ازکیا، مصطفی، احمد رش، رشید، و پارتازیان، کامبیز (1396). روش‌های تحقیق‌کیفی از نظریه تا عمل (ج 1). تهران: کیهان
2.        افتخاری، اصغر، و کاظمی، سیدمحمدصادق (1396). مدل اقناع افکارعمومی در قرآن‌کریم؛ مورد مطالعاتی مواجهه با منافقین، پژوهش‌های راهبردی سیاست (22)، سال ششم
3.        الراغب الاصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1412). المفردات فی غریب القرآن (صفوان‌عدنان داوودی، تصحیح). بیروت: دارالشامیة
4.          بیابان‌نورد، علیرضا، و اسماعیلی‌اردکانی، علی (1390). تاثیر رسانه‌ها بر افکارعمومی؛ مطالعه موردی جمهوری‌اسلامی. مطالعات عملیات روانی (31). زمستان، 160-145
5.          بیانی، محمدنبی (1397). افکارعمومی، فرایند شکل‌گیری و مجاری تشکیل‌دهنده آن. در همایش بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب‌اسلامی‌ایران، 5633-5612، قم: جامعۀالمصطفی‌العالمیۀ
6.        جامع‌التفاسیر نور
7.        خلیل‌بن‌احمد فراهیدی (1409ق)، کتاب العین،‌ چ دوم‌، ج‌۴، قم‌: دارالهجره
8.        رقوی، جواد (1402). بررسی جنگ‌شناختی و جهادتبیین در گزارش قرآنی داستان حضرت‌موسی علیه‌السلام و دلالت‌های آن در عصرحاضر. آرایه‎‌های ادبی قرآن (2). پاییز و زمستان، 112-89
9.        شیخ‌زاده، محمد، و بنی‌اسد، رضا (1390). تحلیل‌مضمون: مفاهیم، رویکردها و کاربردها، تهران: لوگوس
10.      طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن (سیدمحمدباقر موسوی‌همدانی، ترجمه)، قم‌: جامعه‌ مدرسین حوزه‌علمیه‌قم‌
11.      عطارزاده، مجتبی (1399). امام سجاد(ع)؛ نماد جهادتبیین در صیانت از آرمان‌شهر نبوی(ص). تاریخ تشیع (7). بهار، 111-89
12.      کیا، علی‌اصغر، و سعیدی، رحمان (1383)، مبانی ارتباط، تبلیغ و اقناع، چاپ اول، تهران: موسسه روزنامه ایران
13.      گودرزی،‌ غلامرضا، ذوالفقارزاده، محمدمهدی، و ابراهیمی‌کوشالی، حسین (1400). هدایت افکارعمومی در قرآن و منظومه‌فکری امامین انقلاب، مقالات دومین همایش‌ملی حکمرانی انقلاب‌اسلامی
14.      لازار، ژودیت (1383)، افکار عمومی (مرتضی کتبی، ترجمه)، چاپ دوم، تهران: نشر نی

  • تاریخ دریافت 01 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 28 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 17 دی 1403