مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

تاثیر والدین در تأدیب کودک از نگاه تفسیری فریقین ( آیات 13-19 سوره لقمان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ملیحه السادات سیدرضا دولابی 1
فاطمه کسرایی 2
1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول الدین، تهران، ایران
2 استاد مدعو، دانشکده اصول الدین، تهران، ایران
10.22084/qss.2024.29902.1073
چکیده
شخصیت فرد، سبک رفتاری، بینش‌ها و نظام باوری فرد در خانواده شکل می‌گیرد. خانواده نیز برای تربیت موفق، نیازمند اصولی صحیح می‌باشد تا در تأدیب فرزند به کار گیرد و او را به سعادت واقعی رهنمون گردد. قرآن کریم ارائه‎دهنده برترین روش‎های تربیتی است. به عنوان نمونه در سوره لقمان به نحوه عملکرد تربیتی او در آموزه‌های اعتقادی، عبادی و رفتاری اشاره دارد. از سویی مطالعه تطبیقی تفاسیر فریقین ذیل آیات این سوره نتایج سودمندی درغنای مباحث تفسیری دارد. پژوهش حاضر درصدد است تا از رهگذر مقایسه تطبیقی تفاسیر فریقین به این پرسش پاسخ دهد که رویکرد سوره لقمان در بیان اصول تربیتی چیست تا از رهیافت پاسخ به آن به فهم معنای صحیح مبانی تربیتی دست یابد. مطالعات تفسیری فریقین حکایت از آن دارد که لقمان در فرآیند تأدیب با محوریت رعایت احترام و محبت، ابتدا به تربیت بعد معرفتی و اعتقادی فرزندش پرداخت تا زمینه‌ساز پرورش بعد عبادی و رفتاری او شود. هم ایشان در تأدیب اعتقادی فرزند به باورهایی چون توحید، ترک شرک، معاد، نبوت و امامت سفارش کرد و در بعد عبادی به اقامه نماز و شکرگزاری ولی نعمت توصیه نمود و در بعد رفتاری خدمت به والدین، تشکر از والدین به عنوان مقدمه پذیرش شکر الهی، احیای ارزش‌های اجتماعی امر به معروف و نهی از منکر و دوری از تکبر را موعظه نمود. بر پایه نتایج این پژوهش، برخی از مفسران امامیه منظور از والدین را رسول‌الله و امیرالمومنین تفسیر نموده‌اند.
کلیدواژه‌ها
لقمان حکیم
اصول تربیتی
تربیت اعتقادی
تادیب فردی
اصلاح جامعه
فریقین

عنوان مقاله English

The Influence of Parents on Child-Rearing as Explored in( Surah Luqman, Verses 13-19: An Interpretive Perspective)

نویسندگان English

Malihe Alsadat Seyyedreza Dolabi 1
Fatema Kasraee 2
1 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Usul al-Din Faculty, Tehran, Iran
2 Department of Quranic and Hadith Sciences, Usul al-Din Faculty, Tehran, Iran
چکیده English

The personality, behavioral style, insights, and belief systems of individuals are formed in their homes. Parents must embody the right principles to guide their children toward true happiness. Luqman's themes in the Quran—faith, prayer, and social teaching—provide universal raising principles. Additionally, studying different interpretations can enhance our understanding of these subjects. This research aims to clarify the concept of Surah Luqman and its educational principles by examining various interpretations. Analysis of these interpretations reveals that Lughman first instilled faith and knowledge in his children to shape their behavior. Key beliefs include Monotheism, avoiding polytheism, resurrection, prophethood, and Imamate. In terms of conduct, he emphasized honoring parents as a divine duty, expressing gratitude to them as a form of thanking Allah, and promoting virtues while preventing vices, all while avoiding arrogance. Our research findings indicate that Imamieh interpreters view the roles of parents as akin to that of Prophet Muhammad (peace be upon him) and Imam Ali (alayhi as-salam).

کلیدواژه‌ها English

Luqman
Educational principles
Faith education
Personal education
Reform society
Parties
1.       قرآن مجید؛ ترجمه آیه الله ناصر مکارم شیرازی
2.       ابن بابویه، محمد بن على‏(1369ش)، «من لا یحضره الفقیه‏»، مترجم: علی اکبر غفارى، تهران‏، نشر صدوق‏، چاپ اول
3.       ----------------، (‏1376 ش‏): «الأمالی» مترجم:محمد باقر کمره اى، تهران‏، ناشر: کتابچى‏، چاپ ششم
4.       ----------------، (1403 ق‏): «معانی الأخبار»، محقق: علی اکبر غفارى، قم‏، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ سوم.
5.       ابن شهرآشوب، محمدعلی(1376 ق): «مناقب آل أبی طالب»، قم، المکتبه الحیدریه، چاپ دوم.
6.       آلوسى،محمود بن عبدالله(1415ق): «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی» بیروت، دارالکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، چاپ دوم.
7.       بحرانى، سید هاشم(‏1416 ق‏): «البرهان فى تفسیر القرآن‏»، تهران‏، ناشر: بنیاد بعثت‏، چاپ ششم.
8.       برقى، احمد بن محمد بن خالد(1371 ق): «المحاسن»، محقق جلال الدین‌ محدث، قم، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، چاپ: دوم‌.
9.       دیلمى، حسن بن محمد‏(1408 ق‏): «أعلام الدین فی صفات المؤمنین»، محقق مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، قم‏، ناشر: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ چهارم.
10.   راغب اصفهانى، حسین بن محمد(1374 ش‏): «مفردات الفاظ القرآن»، مترجم غلامرضا خسروى، تهران‏، ناشر: مرتضوی‏، چاپ دوم.
11.   زمخشرى، محمود (1407 ق‏): «الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل»، بیروت‏، ناشر: دار الکتاب العربی‏،چاپ سوم.
12.   سبزوارى، محمد(1419 ق): «ارشاد الذهان الی تفسیر القرآن»، بیروت، ناشر:دار التعارف للمطبوعات.
13.        السعدی، عبد الرحمن بن ناصر(۱۴۰۸ ق): «تیسیر الکریم الرحمن فی تفسیر کلام المنان»، بیروت، چاپ دوم.
14.        سید رضی، محمد بن حسین(1388 ش‏): «نهج البلاغة»، مترجم حسین انصاریان‏، قم، ناشر: دار العرفان‏. چاپ اول
15.        -----------------، (1406 ق‏): «خصائص الأئمة علیهم السلام»، محقق محمد هادى‏ امینى، مشهد،ناشر: آستان قدس رضوى‏، چاپ سوم.
16.         سیوطى، جلال الدین(1404 ق‏): «الدر المنثور فى تفسیر المأثور»، قم‏، ناشر: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى‏، چاپ دوم.
17.        شفــیع عثـمانی، محمد(1387ش ):«معارف القرآن»، مترجم محمد یوسف حسین پور، ناشر: مکتبه البشری، چاپ پنجم.
18.        صابونی، محمد علی( ۱۴۰۶ق): «صفوه التفاسیر» جدة، مکتبة جده، چاپ پنجم.
19.        طباطبایى، محمدحسین(1390 ق) «المیزان فی تفسیر القرآن»، بیروت، مؤسسة األعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.
20.        طبری، محمد بن جریر(1356 ش‏):«جامع البیان فی تفسیر القرآن»،تحقیق:حبیب یغمایى، تهران‏، ناشر: انتشارات توس‏، چاپ دوم.
21.        طبرسی، فضل بن حسن(1360 ش‏): «مجمع البیان فى تفسیر القرآن»‏، تهران‏، ناشر: انتشارات فراهانى، چاپ پنجم.
22.        عروسى حویزى، عبدعلى بن جمعه‏(1415 ق‏):«تفسیرنورالثقلین‏»، مترجم سیدهاشم رسولى محلاتى‏، قم، انتشارات اسماعیلیان‏، چاپ چهارم.
23.        فخر رازی، محمد بن عمر(1420ق): «مفاتیح الغیب»، بیروت، دار إحیاء التراث العربی،
24.        فراء یحیى بن زیاد، (بى تا): «معانى القرآن»‏، تحقیق: احمد یوسف نجاتى، محمدعلى نجار، عبدالفتاح اسماعیل شلبى‏، مصر، ناشر: دارالمصریه للتألیف و الترجمه‏، چاپ سوم.
25.        فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى(‏1415 ق‏): «تفسیر الصافی»‏، محقق حسین اعلمى، تهران‏، ناشر: مکتبه الصدر، چاپ دوم.
26.         قمى، على بن ابراهیم‏(1367 ش‏): «تفسیر القمى»‏، تحقیق سید طیب موسوى جزایرى‏،قم‏، ناشر: دار الکتاب‏، چاپ: چهارم.
27.        کراجکى، محمد بن على(‏1410 ق‏): «کنز الفوائد»، محقق: نعمة، عبد الله‏، قم‏، ناشر: دارالذخائر، چاپ سوم.
28.        کلینى، محمدبن یعقوب(1407ق): «الکافی»، محقق: علی اکبرغفارى و محمد آخوندى، تهران‏، ‏ناشر: دار الکتب الإسلامیة، چاپ پنجم.
29.        متقی هندی، علی بن حسام الدین(1431ق): «کنزالعمال فی سنن و الاقوال» بیروت، ناشر: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
30.        مجلسى،محمدباقر بن محمدتقى(1403ق‏‏): «بحارالأنوار الجامعه لدرراخبار ائمه الاطهارعلیهم السلام» بیروت‏، ناشر:دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم.
31.        محمدی ری‌شهری، محمد( 1389 ش): «میزان الحکمه»، مترجم حمید رضا شیخی، قم، ناشر:مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث. چاپ دوم.
32.        مکارم شیرازى، ناصر (1374 ش‏):«تفسیر نمونه»‏‏، تهران‏، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول
33.        موسوی، سید نقی(1392ش): «مقاله تربیت اعتقادی فرزندان از منظر فقه»، مجله فقه، شماره 76
34.        مولوی محمود عبدی بر اساس سایت رسمی حوزه علمیه انوار العلوم خیر آباد

  • تاریخ دریافت 29 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 05 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1403