مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

شیوه چند وجهی زبان قرآن در گزاره‌های تاریخی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم
چکیده
قرآن کریم ،رویدداهای تاریخی را دارای اهمیت ویژه‌ای می داند وآن را ازمنابع معرفت ومایه‌ی عبرت وموعظه قلمداد می کند. از جمله راه‌های نیل به معرفت و شناخت، دریافت شیوه‌های متنوع و نوین زبانی است که قرآن در فرایند حصول فهم گزاره‌های تاریخی خود،آن را مطمح نظر قرار داده و از آن استفاده کرده است. گرچه واژه‌ی «تاریخ» در قرآن یافت نمی شود ولی از کلماتی مانند:« انباء»، «سنن»،«امثال»،« قصص» ،«حدیث» و...که بیانگر همان معنا است استفاده شده است. قرآن، کتاب هدایتِ بشر و امت ها در گذر زمان است و برای رسیدن به هدف هدایتی خود، از تمام ظرفیت ها و ظرافت‌های زبانی برای رسیدن به مقصود خود، بهره می برد.
پژوهش پیش رو با مطالعه ی کتابخانه ای و با روش توصیفی-تحلیلی به شیوه‌های متنوع و نوین زبان قرآن در گزاره‌های تاریخی پرداخته است و به این پرسش که قرآن از چه زبانی در گزاره های تاریخی، برای دست یابی به اهداف هدایتی انسان و جامعه بهره برده است پاسخ داده است و باور دارد اگر چه قرآن به دنبال یک هدف والا(هدایت انسان و جامعه) است ولی دارای زبان یک وجهی ویک بعدی نیست وبا زبان چند وجهی در گزاره های تاریخی از ابعاد وزوایای گوناگون، هدف هدایتی خود را پی گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Multifaceted Language of the Qur'an in Historical Propositions

نویسنده English

syyed mohammad naghib
دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم
چکیده English

Historical events in the Holy Qur'an are of special importance and considered sources of knowledge and a lesson and admonition. One of the ways to acquire knowledge and cognition is to understand diverse and new linguistic methods that the Qur'an has considered and used in the process of gaining an understanding of its historical propositions. Although the Arabic term "Tārikh" [lit. history] is not found in the Qur'an, but the terms such as "Anbā" [lit. accounts], "Sunan" [lit. customs], "Amthāl" [lit. epithets], "Qaṣaṣ" [lit. narratives], "Ḥadith" [lit. discourse] etc., which convey the same meaning, have been used. Qur'an is the book of guidance for humanity and nations over time, and in order to achieve this goal, it uses all the capabilities and subtleties of language to achieve its purpose. The present research, using a library and descriptive-analytical methods, has dealt with the diverse and modern methods of the Qur'an's language in historical propositions and the question of what language the Qur'an used in historical propositions,
in order to achieve the guiding goals for human beings and the society is addressed. It is believed that even though the
Qur'an seeks a lofty goal (i.e., the guidance of man and society), it does not have a one-dimensional language. It has rather achieved its guiding objective with a multi-faceted language in historical propositions from various dimensions and angles.

کلیدواژه‌ها English

Multifaceted language, the language of the Qur'an, historical propositions, Qur&rsquo
an, guidance
قرآن کریم، ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی (1373). تهران: دارالقرآن الکریم دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
نهج ­البلاغه، ترجمۀ محمد دشتی (1379). قم: مشهور.
1.       تریسی، برایان (1397). «هدف»، ترجمۀ مهدی قراچه داغی، چاپ اول. تهران: ذهن آویز.
2.       مرتضی عاملی، جعفر (1415). «الصحیح من سیرة النبی الاعظم»، چاپ چهارم. بیروت: دارالهادی- دار السیره.
3.       دامن پاک، ناهید (1380). «بررسی نظریه عرفی بودن زبان قرآن»، چاپ اول. تهران: نشر تاریخ و فرهنگ.
4.       دهخدا، علی اکبر (1377). «لغت­نامه». تهران: دانشگاه تهران.
5.       سعیدی روشن، محمدباقر (1383). «تحلیل زبان قرآن و روش فهم آن»، چاپ اول. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
6.       سعیدی روشن، محمدباقر (1397). «معنا، واقع، صدق»، چاپ اول. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت.
7.       طبرسی، فضل بن حسن (1408). «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، تصحیح سیدهاشم رسولی محلاتی و سیدفضل الله یزدی طبا طبایی، چاپ اول. بیروت: دار المعرفه.
8.       فراستخواه، مقصود (1376). «زبان قرآن»، چاپ اول. تهران: علمیـ­ فرهنگی.
9.       گروهی از محققان (1387). «اصطلاح­نامۀ اصول فقه»، چاپ اول. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.
10.   مکارم شیرازی، ناصر (1374). «تفسیر نمونه»، چاپ اول. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
11.   مطهری، مرتضی (1401). «جامعه و تاریخ». تهران: بنیاد علمی فرهنگی شهید مرتضی مطهری، نسخۀ دیجیتالی.
12.   واعظی، احمد (1390). «نظریه تفسیر متن»، چاپ اول. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
13.   یوسفی غروی، محمد هادی (1417). «موسوعه التاریخ الاسلامی»، چاپ اول. قم: المجمع الفکر الاسلامی.

  • تاریخ دریافت 12 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 24 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 27 فروردین 1403