مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

عبرت های اجتماعی داستان حضرت نوح(ع) در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران ، ایران
2 دانشگاه امام صادق علیه السلام
چکیده
از داستان های قرآن کریم، می توان عبرت های اجتماعی فراوانی استنباط کرد، در حالی که مفسران در تفسیر قصص قرآن کمتر به این حوزه ورود کرده اند. پیامبران، رهبران جامعه خودشان هستند، بنابراین شیوه ی دعوت مردم توسط آن ها، مواجهه‌ی آنان با مخالفان و نوع واکنش آنان نسبت به شرایط فرهنگی و اجتماعی می تواند الگوی خوبی برای رهبران و مردم یک جامعه دینی باشد. این مقاله به دنبال آن است تا علاوه بر توضیح آیات از دیدگاه مفسران، به بیان درس های اجتماعی داستان حضرت نوح در آیات 59 إلی 64 سوره أعراف نیز بپردازد. شیوه‌ی پاسخ دادن حضرت نوح به جنگ رسانه ای دشمن، و تهمتی که «مَلأ» یا خواص به او می زنند، و دلسوزی و روشنگری جدی برای جلوگیری از گمراهی مردمی که تحت تأثیر تهمت های دشمن، نسبت به جامعه‌ی دینی بدبین می شوند، از جمله عبرت هایی است که در این پژوهش به آنها اشاره می شود؛ عبرت هایی که یک جامعه‌ی دینی مانند جمهوری اسلامی ایران می تواند از آن استفاده کند. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و شیوه‌ی گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای و بر اساس منابع مکتوب و الکترونیکی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Social Cautions of the story of Noah (pbuh) in the HolyQuran

نویسندگان English

Mahmoud Karimi 1
Nabiyullah Salari 2
1 Imam Sadiq University
2 Imam Sadiq University
چکیده English

Many social exemplary lessons can be deduced from the stories of the Holy Quran; while the commentators in the interpretation of the stories of the Qur'an have entered this field less. Prophets are the leaders of their community; therefore, the way people are invited, their confrontation with opponents and their reaction to cultural and social conditions can be a good example for the leaders and people of a religious community. In addition to explaining the verses from the point of view of commentators, this paper seeks to express the social lessons of the story of Prophet Noah in verses 59 to 64 of Surah A'raf. Prophet Noah's way of responding to the enemy's media war, the slander that "Mala" or nobles privileged persons hurled at him, and his serious compassion and enlightenment to prevent people from going astray, who become pessimistic about the religious community under the influence of the enemy's slanders. Among the lessons that are mentioned in this research are: Lessons that a religious society like the Islamic Republic
of Iran can use. The research method in this study was descriptive-analytical and the method of collecting information was library and based on written and electronic sources.

کلیدواژه‌ها English

Prophet Noah
social lessons
the story of Noah
nobles
Surah A'raf
1. قرآن کریم، ترجمۀ حســین انصاریان ( .)1383قم: انتشارات اسوه، چاپ اول.
2. ابــن بابویه، محمدبن علی (« .)1376الأمالی(للصدوق)،» تهران: کتابچی.
3. ابن عاشــور، محمدبن طاهر (بیتا.) «التحریر و التنویر.» بیجا: بینا.
4. ابــن عطیــه اندلســی، عبدالحقبــن غالــب (« .)1422المحرر الوجیز فی تفســیر الکتــاب العزیز.» بیروت: دارالکتب العلمیة.
5. ابن فارس، احمد (« .)1404معجم مقاییس اللغة.» قم: مکتب الاعلام الاســلامی.
6. ابن قتیبه دینوری، عبداللهبن مســلم (بیتا.) «غریب القرآن ابن قتیبه.» بیجا: بینا.
7. محمد حسین شمس ابن کثیر دمشــقی، اســماعیلبن عمر (« .)1419تفســیر القرآن العظیم.» به کوشــش الدین. بیروت: دارالکتب العلمیة.
8. ابــن منظور، محمدبن مکرم (« .)1414لسان العرب.» بیروت: دار صادر.
9. جــواد قیومی ابنالمشــهدی، محمدبــن جعفــر (« .)1419المــزار الکبیر( لابن المشــهدی)،» بــه تصحیح اصفهانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم.
10. ابو هلال عســکری، حســن بن عبدالله (« .)1400الفروق فی اللغه.» بیروت: دار الآفاق الجدیدة.
11. ابوالفتــوح رازی، حســین بــن علــی (« .)1408روض الجنان و روح الجنان فی تفســیر القرآن.» به کوشــش محمــد مهــدی ناصــح و محمــد جعفــر یاحقی. مشــهد مقدس: آســتان قــدس رضــوی، بنیــاد پژوهش‌های اسلامی.
12. أزهــری، محمد بن احمد (« .)1421تهذیب اللغه.» بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
13. امام خمینی (« .)1386صحیفه امام.» تهران: مؤسســه تنظیم و نشــر آثار امام خمینی(ره.)
14. آلوســی، ســیدمحمود (« .)1415روح المعانى فى تفســیر القرآن العظیم و السبع المثانی،» به کوشش علی عبدالبارئ عطیة. بیروت: دارالکتب العلمیة.
15. بلخی، مقاتل بن ســلیمان (« .)1423تفسیر مقاتل بن سلیمان.» بیروت: دار إحیاء التراث.
16. بیضــاوی، عبــدالله بن عمر (« .)1418أنوار التنزیل و أسرار التأویل.» بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
17. پیرهــادی، م (« .)1396جــان بولتــون: انقلاب ایران نباید چهل ســالگی خود را جشــن بگیــرد.» بیجا: رسالت.
18. ثقفــی تهرانی، محمد (« .)1398تفسیر روان جاوید.» تهران: انتشارات برهان.
19. جرجانی، ابوالمحاســن حســین بن حســن (« .)1377جلاء الأذهان و جلاء الأحزان.» تهران: انتشــارات دانشگاه تهران.
20. جــوادی آملــی، عبدالله (« .)1392تسنیم»، جلد ،29بهکوشش روح الله رزقی. قم: اسراء.
21. حســینی شیرازی، سیدمحمد (« .)1424تقریب القرآن إلی الأذهان.» بیروت: دارالعلوم.
22. حقی بروســوی، اسماعیل (بیتا.) «تفسیر روح البیان.» بیروت: دارالفکر.
23. خالقی، فاطمه و جلیل پروین (« .)1394تحلیل عملکرد اجتماعی حضرت نوح بر پایۀ قرآن.» فصلنامۀ کتاب و سنت دانشگاه قرآن و حدیث، شماره ،9صص 127-109
24. راغب اصفهانی، حســین بن محمد (« .)1412مفردات الفاظ القرآن.» بیروت: دار القلم.
25. زمخشــری، محمود (« .)1407الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل.» بیروت دارالکتاب العربی.
26. ســمرقندی، نصر بن محمد بن أحمد (بیتا.) «بحر العلوم.» بیجا: بینا.
27. شــاذلی، سید بن قطب بن ابراهیم (« .)1412فی ظلال القرآن.» بیروت: دارالشروق.
28. شــریف رضی، محمد بن حســین (« .)1414نهــج البلاغة (للصبحی صالح)،» بع تصحیــح صبحی صالح. قم: هجرت.
29. شــریف الرضی، محمد بن حســین (« .)1406خصائص الأئمة علیهم الســلام(خصائص أمیر المؤمنین علیه السلام)،» بــه تصحیح محمدهادی امینی. مشهد: آستان قدس رضوی.
30. صاحب بن عباد، إســماعیل (« .)1414المحیط فی اللغه.» بیروت: عالم الکتب.
31. صادقــی، محمدعلــی (« .)1362رهبری انبیاء از دیدگاه قرآن کریــم، مطالعه ی موردی: حضرت نوح،» پایاننامۀ کارشناسی ارشد رشته مدیریت دولتی به راهنمایی حسن عابدی جعفری. تهران: دانشگاه امام حسین پژوهشکده علوم انسانی،
32. طباطبایــی، سیدمحمدحســین (« .)1417المیزان فی تفسیرالقرآن.» قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
33. طبرســی، فضل بن حســن (« .)1372مجمع البیان فی تفسیر القرآن.» تهران: انتشارات ناصر خسرو.
34. طبرســی، فضل بن حســن (« .)1377تفسیر جوامع الجامع.» تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.
35. طبــری، محمــد بن جریر (« .)1412جامع البیان فی تفسیر القرآن.» بیروت: دارالمعرفة.
36. طریحی، فخرالدین (« .)1375مجمع البحرین.» تهران: کتابفروشــی مرتضوی.
37. طوســی، محمد بن حســن (بیتا.) «التبیان فی تفسیر القرآن.» بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
38. طوســی، محمد بن الحســن (« .)1414الأمالی( للطوسی)،» به تصحیح مؤسسة البعثة. قم: دار الثقافة.
39. فخــر رازی، محمــد بن عمر (« .)1420مفاتیح الغیب.» بیروت: دار احیاء التراث عربی.
40. فراهیدی، خلیل بن احمد(« .)1409کتاب العین.» قم: نشــر هجرت.
41. فرخــی، میثــم و امیــن امینــی صــدر (« .)1393الگــوی ارتباطی حضــرت نوح در قــرآن کریــم،» فصلنامۀ مطالعات قرآنی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، شماره ،19صص 60-43
42. فضل الله، سیدمحمدحســین (« .)1419تفسیر من وحی القرآن.» بیروت: دارالملاک للطباعة و النشر.
43. فیــض کاشــانی، محمدمحســن (« .)1418الأصفی فی تفسیر القرآن.» قم: مرکــز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
44. فیومــی، أحمــد بــن محمــد (« .)1414المصباح المنیر فی غریب الشــرح الکبیر للرافعی.» قم: موسســه دار الهجره.
45. قرائتی، محســن (« .)1383تفسیر نور.» تهران: مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن.
46. قرشــی، سیدعلی اکبر (1377ش.) «تفسیر احسن الحدیث.» تهران: بنیاد بعثت.
47. قرشــی، علی اکبر (« .)1371قاموس قرآن.» تهران: دار الکتب الإسلامیة.
48. قرطبی، محمد بن احمد (« .)1364الجامع لأحکام القرآن.» تهران: انتشــارات ناصر خسرو.
49. کاشــانی، مــلا فتــح الله (« .)1336تفســیر منهــج الصادقین فی إلــزام المخالفین.» تهــران: کتابفروشــی محمدحسن علمی.
50. مصطفوی، حســن (« .)1360تفسیر روشن.» تهران: مرکز نشر کتاب.
51. مصطفوی، حسن (« .)1368التحقیق فی کلمات القرآن الکریم.» تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
52. معمــر بن مثنی (« .)1381مجاز القرآن.» قاهره: مکتبة الخانجی.
53. مغنیــه، محمدجواد (« .)1424تفسیر الکاشف.» تهران: دارالکتب الإسلامیة.
54. مکارم شــیرازی، ناصر (« .)1374تفسیر نمونه.» تهران: دارالکتب الإسلامیة.
55. مهیــار، رضا (بیتا.) «فرهنگ ابجدی عربی-فارسی.» بیجا: بینا.
56. میبدی، رشــید الدین احمد بن ابی ســعد (« .)1371کشف الأسرار و عدة الأبرار.» تهران: انتشارات امیرکبیر.
57. میرزا خســروانی، علیرضا (« .)1390تفسیر خسروی.» تهران: انتشارات اسلامیه.
58. نصــر بــن مزاحــم (« .)1404وقعــة صفین،» بــه تصحیح عبدالســلام محمــد هارون.قــم: مکتبــة آیة الله المرعشی النجفی

  • تاریخ دریافت 11 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 25 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1402