مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

دشمن‌شناسی در سیره قرآنی حضرت موسی (ع) الگویی برای صیانت از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران ، ایران
2 دانشگاه امام صادق علیه السلام
چکیده
دشمن شناسی از مهم ترین عوامل دفاع از جامعه دینی در مقابل خطرها، و از عوامل اثر گذار در حفظ هر انقلاب دینی محسوب می شود. در قصص قرآن کریم، به نوع اقدامات دشمن علیه پیامبران و امت ها، و نیز چگونگی مواجهه پیامبران با دشمن اشاره شده تا الگویی برای سایر جوامع انقلابی و دینی باشد . طبق احادیث، قوم پیامبر اسلام(ص)، شباهت های زیادی به قوم بنی اسرائیل دارد و اتفاقات بنی اسرائیل در امت پیامبر اسلام نیز رخ خواهد داد. لذا شناخت اقدامات سیاسی اجتماعی دشمن در سیره حضرت موسی، به حفظ هویت انقلابی جامعه و نظام دینی به طور عام، و به صیانت از انقلاب و نظام جمهوری اسلامی به طور خاص کمک می کند. روش تحقیق در این مقاله توصیفی تحلیلی است. بر اساس این پژوهش، اقدامات سیاسی اجتماعی دشمن که در سوره ها و آیات مختلف داستان حضرت موسی به آنها اشاره شده عبارت است از: 1. اقدامات اجتماعی: انکار حقانیت دین و دین داران با تکذیب، مورد اتهام قرار دادن رهبران دینی، شایعه سازی و شبهه پراکنی، تمسخر، بهانه جویی، معرفی جامعه دینی به عنوان عامل مشکلات، صرف هزینه های بسیار برای مقابله با نظام دینی، و از بین بردن نیروی جوان. 2. اقدامات سیاسی: عوام فریبی و جنگ رسانه ای، تلاش برای بدست آوردن اجماع علیه جامعه دینی، تهدید، تطمیع، پیشنهاد مذاکره و اقدام نظامی. با شناخت این عوامل، حاکمیت دینی راهکارهای مقابله با دشمن را طراحی، و اقدامات لازم را در راستای حفظ اصول و ارزش های انقلابی جامعه اتخاذ می کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Enmity in the Qur'anic tradition of Prophet Moses (pbuh), a model for protection of the Islamic revolution

نویسندگان English

Mahmoud Karimi 1
Nabiyullah Salari 2
1 Imam Sadiq University
2 Imam Sadiq University
چکیده English

Enmity is one of the most important factors in the defense of the religious society and revolutionary values against dangers and one of the most effective factors in preserving any religious revolution. In the stories of the Holy Qur'an, the types of actions of the enemy against the prophets and nations and how the prophets faced the enemy are also mentioned in order to be a model for other revolutionary and religious societies. According to hadiths, the people of the Prophet of Islam (pbuh) have many similarities with the people of Israel, and the events of the people of Israel will also happen in the nation of the Prophet of Islam. Therefore, knowing the social political actions of the enemy in the life of Prophet Moses helps to preserve the revolutionary identity of the society and the religious system, in general, and to protect the revolution and the system of the Islamic Republic, in particular. The research method in this article is descriptive-analytical. According to this research, the political-social actions of the enemy that are mentioned in various chapters and verses of the story of Prophet Moses are 1. Social actions: denying the validity of religion and religious people by denying them, accusing them. Religious leaders, spreading rumors and suspicions, mocking, making excuses, introducing the religious community as the cause of problems, spending a lot of money to confront the religious system and destroy the youth force. 2. Political measures: demagoguery and media war, trying to gain consensus against the religious community, threats, bribery, offering negotiations and military action. Knowing these factors, the religious government designs strategies to deal with the enemy and takes necessary measures in order to preserve the principles and revolutionary values of the society.

کلیدواژه‌ها English

Social Political Actions of the Enemy
Islamic Revolution
Enmology
Quranic Lessons
Qur'anic Stories
  1.            قرآن کریم، ترجمه حسین انصاریان.

    1. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین (1405ق)، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، به کوشش مجتبی عراقی، قم: دار سید الشهداء للنشر.
    2. ابن أبی شیبة، عبدالله بن محمد (1409ق)، الکتاب المصنف فی الأحادیث و الآثار، به کوشش کمال یوسف الحوت، ریاض: مکتبة الرشد.
    3. ابن اثیر جزری، محمد بن مبارک (1367)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، به کوشش محمود محمد طناحی، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
    4. ابن ادریس، محمد بن احمد (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات)، به کوشش حسن بن احمد الموسوی؛ ابوالحسن بن مسیح، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    5. ابن بابویه، محمد بن علی (1362)، الخصال، به کوشش علی اکبر غفاری، قم: جامعه مدرسین.
    6. ابن بابویه، محمد بن علی (1395ق)، کمال الدین و تمام النعمة، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران: اسلامیه.
    7. ابن عباد، صاحب؛ ابن عباد، اسماعیل (1414ق)، المحیط فی اللغة، به کوشش محمدحسن آل یاسین، بیروت: عالم الکتاب.
    8. ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان العرب، به کوشش جمال الدین میردامادی، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع؛ دار صادر.
    9. ابولفتوح رازی، حسین بن علی (1408ق)، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، به کوشش محمد جعفر یاحقی؛ محمد مهدی ناصح، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی.
    10. اشراقی، صدیقه (1383)، «عبرت ها در نهضت حضرت موسی (ع)»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اصول دین شعبه تهران.
    11. امینیان، بهادر (1387)، «اسلام ستیزی در غرب: دلایل و ویژگی ها»، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و دوم، شماره1.
    12. بابایی، رضا (1384)، تاریخ شرق و غرب معاصر، تهران: مطالعات راهبردی بوعلی.
    13. بانوی اصفهانی، سیده نصرت امین (1361)، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.
    14. بحرانی، سیدهاشم بن سلیمان (1374ش)، البرهان فی تفسیر القرآن، به کوشش قسم الدراسات الإسلامیة مؤسسة البعثة، قم: مؤسسه بعثة.
    15. بروجردی، آقا حسین (1386)، جامع أحادیث الشیعة (للبروجردی)، تهران: انتشارات فرهنگ سبز.
    16. بستانی، فؤاد افرام (1357)، فرهنگ ابجدی، ترجمه مهیار رضایی، تهران: انتشارات اسلامی.
    17. بیگی ابهری، محسن (1393)، «تأثیر الگوی پیامبران الهی بر مبارزات سیاسی امام خمینی با تأکید بر الگوی حضرت موسی (ع)»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
    18. حسینی زبیدی، محمد بن مرتضی (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، به کوشش علی هلالی؛ علی سیری، بیروت: درالفکر.
    19. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن، به کوشش صفوان عدنان داوودی، بیروت: دارالقلم.
    20. رمضانی، علی (1385ش)، سراب شرقی و غربی ناامید، تهران: خورشید.
    21. زمخشری، محمود بن عمر (1979م)، أساس البلاغة، بیروت: دار صادر.
    22. سیوطی، جلال الدین (بی تا)، جامع الأحادیث، بی نا، بی جا.
    23. شریف الرضی، محمد بن حسین (1406ق)، خصائص الأئمة علیهم السلام (خصائص أمیر المؤمنین علیه السلام)، به کوشش محمدهادی امینی، مشهد: آستان قدس رضوی.
    24. شریف الرضی، محمد بن حسین (1414ق)، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، به کوشش صبحی صالح، قم: هجرت.
    25. شعیری، محمد بن محمد (بی تا)، جامع الأخبار(للشعیری)، نجف: مطبعة حیدریة.
    26. شیخ حرعاملی، محمد بن حسن (1425ق)، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بیروت: اعلمی.
    27. شیخ حرعاملی، محمدبن حسن (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، مصحح: مؤسسة آل البیت علیهم السلام، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام.
    28. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن (1362)، الإیقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة، به کوشش سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران: نوید.
    29. ضیایی، علی اکبر (1371)، «روش های تبلیغی حضرت موسی علیه السلام در قرآن کریم»، فصلنامه مشکوة، شماره 36 و 37، صص43-70.
    30. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    31. طبرسی، احمد بن علی (1403ق)، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، به کوشش محمدباقر خرسان، مشهد: نشر مرتضی.
    32. طریحی، فخر الدین بن محمد (1375)، مجمع البحرین، به کوشش احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی.
    33. فراهیدی، خلیل بن أحمد (1409ق)، کتاب العین، قم: نشر هجرت.
    34.  قرائتی، محسن (1383)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
    35. قرشی بنایی، علی اکبر (1412ق)، قاموس قرآن، تهران: دارااکتب الإسلامیة.
    36. قطب الدین راوندی، سعید بن هبة الله (1409ق)، الخرائج و الجرائح، به کوششمؤسسة الإمام المهدى علیه السلام‏، قم: مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف‏.
    37. قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا (1368)، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، به کوشش حسین درگاهی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى سازمان چاپ و انتشارات‏.
    38. کاظمی نجف آبادی، محمدرضا (1390)، «بررسی الگوی هدایت قوم بنی اسرائیل توسط حضرت موسی (ع)»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق، دانشکده مدیریت و معارف اسلامی.
    39. کبیر مدنی شیرازی، سیدعلی خان بن احمد (1409ق)، ریاض السالکین فی شرح صحیفة سید الساجدین، به کوشش محسن حسینی امینی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    40. کربله، بازیل (1377)، جامعه‌ی معاصر شوروی‌، ترجمه‌ی حمید‌رضا صادقی، تهران: مرزداران.
    41. کشی، محمد بن عمر (1409ق)، رجال الکشی-اختیار معرفة الرجال، به کوشش محمد بن الحسن الطوسی، حسن مصطفوی، مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.
    42. متقی هندی، علی المتقی بن حسام الدین (1419ق)، کنز العمال، به کوشش محمودعمر الدمیاطی، بیروت: دار الکتب العلمیة.
    43. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأبرار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏.
    44. مصباح الهدی، مصطفی (1395)، «روش ﻫﺎی ﺗﺮﺑﯿﺖ در داﺳﺘﺎن ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﯽ در قرآن»، فصلنامه پژوهش های قرآنی، شماره 59 و 60، صص140-153.
    45. مصطفوی، حسن (1368)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    46. مکارم شیرازی، ناصر (1374)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    47. ملاحسینی قطرمی، محسن (1395)، «شیوه های تبلیغی حضرت موسی علیه السلام»، ماهنامه مبلغان، شماره 203، صص38-47.
    48. موسوی خمینی، روح الله (1386)، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    49. مهدوی، ذوالفقار (1395)، «تاریخ تحلیلی زندگانی حضرت موسی (ع)»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه جامعة المصطفی العالمیة، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی.
    50. نوری، حسین بن محمدتقی (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، به کوشش مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏.
    51. هلالی، سلیم بن قیس (1405ق)، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، به کوشش محمد انصاری زنجانی خوئینی، قم: الهادی.

  • تاریخ دریافت 12 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1402