مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

راهکارهای تحول‌آفرین در مدیریت فرهنگی نبوی با تاکید بر اندیشه قرآنی امام خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مرکز تخصصی قرآن امام علی بن ابیطالب علیه السلام
2 قائم مقام ریاست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده
یکی از علوم مرتبط با رفتارهای انسانی مدیریت است و مدیریت فرهنگی به لحاظ ارتباط آن با بخش‌های دینی، اخلاقی و تمدنی دارای اولویت و اهمیت می‌باشد. برای دستیابی به نقشه و الگوی جامع از مدیریت فرهنگی در کنار بررسی شاخصه‌ها، ابعاد، موانع و آسیب‌ها، شناسایی و کاربست راهکارهای تحول‌آفرین در مدیریت فرهنگی ضرورت دارد و همچنین راهکارهای تحول‌آفرین مدیریت فرهنگی نبوی به دلیل برتر بودن این الگو نسبت به الگوهای دیگر از اهمیت و ارزش دوچندانی برخوردار خواهد بود. لذا مقاله حاضر بدنبال راهکارهای تحول‌آفرین در مدیریت فرهنگی نبوی از منظر قرآن کریم با تاکید بر اندیشه‌های قرآنی امام خامنه‌ای بود که با روش پژوهش فراترکیب که یکی از انواع روش‌های فرامطالعه انجام گرفت. که سعی شده با مطالعه مقالات مرتبط، کتب تفسیر و تاریخ و عرضه و مقایسه آن با اندیشه‌های قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای، راهکارهایی استخراج شود. مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش عبارتند از: اندیشه‌سازی، انسان‌سازی، اخلاق‌مداری، تشکیل حکومت، فضاسازی و ایجاد جو فرهنگی و معنوی، ایجاد امت واحده، که با کاربست این راهکارها گامی مهم برای اعتلای تمدن و حکومت اسلامی ایران عزیز و دیگر حکومت‌ها و حکمرانان جوامع اسلامی ترسیم شود. و اگر این مهم محقق شود خاستگاه و منبع الهام و الگوگیری دیگر جوامع بشری نیز می‌تواند باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Transformational solutions in prophetic cultural management with an emphasis on the Quranic thought of ImamKhamenei

نویسندگان English

Asgar Ayati 1
Abdollah Tavakkoli 2
1 Imam Ali bin Abi Talib (peace be upon him) Quran Specialist Center
2 Vice President of the Research Institute of the Field and University
چکیده English

One of the sciences related to human behavior is management, and cultural management has priority and importance in terms of its relationship with religious, moral and civilizational parts. In order to achieve a comprehensive map and model of cultural management, in addition to examining the indicators, dimensions, obstacles and damages, it is necessary to identify and apply transformative solutions in cultural management, as well as the transformative solutions of prophetic cultural management due to the superiority of this model over other models. And it will have double value; Therefore, the present article was looking for transformative solutions in prophetic cultural management from the perspective of the Holy Quran, emphasizing the Quranic thoughts of Imam Khamenei, which was carried out with the meta-composite research method, which is one of the types of meta-study methods. It has been tried to extract solutions by studying related articles, books of interpretation and history and presenting and comparing it with the Quranic thoughts of Ayatollah Khamenei. The most important findings of this research are: thought formation, humanization, moral orientation, government formation, creation of space and creation of cultural and spiritual atmosphere, creation of a single nation, which by applying these solutions, we can draw an important step for the
elevation of civilization and Islamic government of dear Iran and other governments and rulers of Islamic societies. to be and if this goal is achieved, it can be the origin and source of inspiration and modeling for other human societies.

کلیدواژه‌ها English

strategies for transformation in culture
cultural management
Prophet of God (peace be upon him), Imam Khamenei
قرآن مجید
نهج البلاغه
صحیفه سجادیه
1. آقداغی، میثم و خنیفر، حسین و دانایی فرد، حسن و دلشاد تهرانی، مصطفی، واکاوی و فهم اصول اسلامی خط‌مشی‌گذاری فرهنگی مبتنی بر سیره حکومتی پیامبر اکرم[، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت اسلامی، سال 1397، شماره1.
2. آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، ناشر: اندیشه مولانا، قم، چاپ: اول، 1390ش.
3. ابن‌أبی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله، شرح نهج البلاغة، قم، چاپ: اول، 1404ق.
4. ابن اثیر، عزالدین (۱۴۰۹). «اسد الغابه.» بیروت: دار الفکر.
5. ابن بابویه، محمدبن‌على‏، من لا یحضره الفقیه، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى‏، چاپ: دوم‏، 1413ق‏.
6. ابن سعد (بی تا). «الطبقات الکبری». بیروت: دار صادر
7. ابن شبه، تاریخ المدینه المنوره، دارالتراث، بیروت، 1990م.
8. ابن هشام، السیرة النبویه، مکتبة محمد علی صبیح، مصر، ۱۳۸۳ق.
9. باقری‌فرد، محمدحسین و توکلی، عبدالله و الوانی، مهدی، ساز وکارهای تاثیرگذاری دین در فرآیند سیاست‌گذاری فرهنگی (با تاکید بر مرحله تدوین)، دوفصلنامه عملی پژوهشی دین و ارتباطات، سال1395، شماره50.
10. باقری‌فرد، محمدحسین و توکلی، عبدالله و الوانی، مهدی، سیاست‌گذاری فرهنگی در دولت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، سال1394، شماره75.
11. برقى، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، دارالکتب الاسلامیه، قم، چاپ: دوم، 1371ق.
12. برو، توفیق (۱۴۲۲). «تاریخ العرب القدیم». بیروت: دار الفکر
13. پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام، دفتر نشر معارف، قم، چاپ: ششم، 1386ش.
14. تقوی، حسین، شاخصه‌های نظام‌مندی حکومت رسول گرامی اسلام[، حکومت اسلامی، سال1396، شماره4.
15. توکلــی، عبــدالله و علیرضــا محمــدی و ارشــیا خدایــی (1396)."رهبــری کوانتومــی: چرایــی، چیســتی و چگونگی،" فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، شمارۀ 21.
16. توکلی، عبدالله و موسوی، تقی، و نوروزی، محمدتقی، ارائه و تحلیل الگوی رهبری تحول‌آفرین از منظر قرآن کریم، دانشگاه جامع امام حسین;، سال1400، شماره4.
17. جان‌احمدی، فاطمه، مبانی و سازوکارهای دگرگونی فرهنگی در عصر نبوی[، فصلنامه تاریخ اسلام، سال1385، شماره 28.
18. جعفریان، رسول (1386). «آثار اسلامی مکه و مدینه». تهران: نشر مشعر، چاپ ششم
19. جلیلی، ابوالحسن، سیره پیامبر در برخورد با ناهنجاری‌ها (1)، فرهنگ کوثر، سال1388، شماره78.
20. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، ناشر: اسراء، قم، چاپ: هشتم، 1388ش.
21. جوادی آملی، عبدالله، توحید در قرآن، ناشر: اسراء، قم، چاپ: اول، 1383ش.
22. ___________، سیره رسول اکرم[ در قرآن، ناشر: اسراء، قم، چاپ: دوم، 1379ش.
23. ___________، معاد در قرآن، ناشر: اسراء، قم، چاپ: اول، 1380ش.
24. جوکار، حامد، روش حکومتی پیامبر  در مدیریت سرمایه اجتماعی، فصلنامه مدیریت سرمایه اجتماعی، تهران پردیس فارابی، سال1400، شماره 1.
25. حاجی‌احمدی، محمود، پیامبر اسلام و تغییر ساختار فرهنگی جامعه جاهلی، مجله علمی پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، سال1385، شماره 44.
26. حرعاملى، محمد بن حسن‏، وسایل الشیعه، ناشر: مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول‏، 1409ق‏.
27. حسینی خامنه‌ای، علی، انسان 250 ساله، نشر موسسه ایمان جهادی، تهران، چاپ: اول، 1390ش.
28. ___________، درسهای پیامبر اعظم[، انتشارات انقلاب اسلامی، تهران، چاپ: ششم، 1399ش.
29. ___________، «شــعاعی از نیــر اعظــم (رهیافتــی بــه منظومه فکــری رهبر معظم انقلاب اســلامی، حضرت آیت الله خامنه‌ای، دربارۀ حضرت محمد مصطفی (ص))». تهران: سروش، چاپ اول.
30. ___________، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، نشر موسسه ایمان جهادی، تهران، چاپ: اول، 1392ش.
31. دهخدا، علی‌اکبر و شهیدی، جعفر و احمدی‌گیوی، حسن و معین، محمد، ناشر: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، 1377ش.
32. دیاری بیگدلی، محمدتقی و خیراندیش، ابوذر، راهبردهای حل بحران فرهنگی ـ اجتماعی جاهلیت از منظر قرآن و حدیث، نشریه مطالعات قرآن و حدیث، سال1397، شماره23.
33. رضایی، حسن، قرآن و مدیریت، قم، چاپ: اول، 1400ش.
34. رضائیان، علی، اصول مدیریت، ناشر: سمت، تهران، چاپ: 25، 1379ش.
35. رضائی اصفهانی (1387). «تفسیر قرآن مهر».  قم: پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، چاپ اول.
36. سبحانی، جعفر، فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام، موسسه فرهنگی هنری مشعر، تهران، چاپ: 38، 1395ش.
37. شفیعی، عباس، رهبری و تحول سازمانی در اسلام، ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، چاپ: اول، 1397ش.
38. شفیعی، عباس، مدیریت راهبردی با رویکرد اسلامی، ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، چاپ: اول، 1400ش.
39. صالحی امیری، رضا و امیر عظیمی دولت آبادی (1387). «مبانی سیاستگذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی». تهران: پژوهشکدۀ تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، چاپ اول.
40. طباطبایى، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ: پنجم، 1417ق.
41. طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، ناشر: الشریف الرضی، قم، چاپ: چهارم، 1370ش.
42. عارف‌نژاد، محسن، شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های شایستگی‌های مدیران مدارس با تاکید بر مدیریت اسلامی، فصلنامه مدیریت مدرسه، سال1396، شماره1.
43. علی‌احمدی، علیرضا، جبل عاملی، محمدسعید و جنابی، شهاب، نظریه مبنای «رهبری تحول» در اجتماعات انسانی بر اساس تدبر موضوعی در آیات قرآن کریم، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، سال1397، شماره11.
44. عبدالمحمدی، حسین و توحیدی، محمدعلی و غضنفری، علی، بررسی رابطه فرهنگ و توسعه سیاسی با تحلیلی بر چگونگی تحولات سیاسی حجاز در عصر پیامبر اکرم[، فصلنامه علمی سخن تاریخ، سال1400، شماره33.
45. علیانسب، حسین، شیوه پیامبر اکرم[ در مدیریت روانی جامعه اسلامی، مطالعات اسلام و روانشناسی، سال1394، شماره16.
46. عقیلی، احمد (1400). «مدیریت فرهنگی بر مبنای آموزه های فرهنگی و ســیرۀ اهل بیت علیهم الســلام (گامی در اعتلای فرهنگ اسلامی،») قرآن، فرهنگ و تمدن، شمارۀ 5.
47. عمید، حسن، فرهنگ عمید، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1375ش.
48. غراوی، محمد، اسلامی، حسین، سازمان حکومتى در صدر اسلام، فصلنامه حکومت اسلامی، سال1376، شماره4.
49. فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ناشر: دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ: سوم، 1420ق.
50. کارگران، ابراهیم، راهبردهای فرهنگی حکومت نبوی در مدینه(1)، مدیریت در اسلام، سال1398، شماره38.
51. کارگران، ابراهیم، راهبردهای فرهنگی حکومت نبوی در مدینه(2)، مدیریت در اسلام، سال1398، شماره39.
52. کارگران، ابراهیم و هاشمیان، محمدحسین، راهبردهای مدیریت فرهنگی ـ اجتماعی پیامبر اکرم[ در مواجهه با یهودیان مدینه، نشریه معرفت فرهنگی اجتماعی، سال1401، شماره50.
53. کلینى، محمد بن یعقوب‏، کافی، ناشر: دارالحدیث‏، قم، چاپ: اول‏، 1429ق.
54. محمدی ری‌شهری، محمد، حکمت‌نامه پیامبر اعظم[، دارالحدیث، قم، چاپ: اول، 1378ش.
55. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، تهران، چاپ: چهارم، 1387ش.
56. مظفری، آیت (« .)1385شاخصه های تمدن اسلامی در نگاه پیامبر اعظم(ص،») مربیان، شمارۀ 21.
57. مغنیه، محمدجواد (1424). «التفسیر الکاشف». قم: دار الکتاب الاسلامی، چاپ اول
58. مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، دارالکتب الاسلامیه‏، تهران‏، چاپ نهم، ‏1386ش.
59. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه‏، تهران‏، چاپ دهم، 1371ش.
60. میرشفیعی، علی (1389). «آشنایی با تاریخ اسلام.» تهران: مؤسسه فرهنگی هنری مشعر، چاپ اول.
61. واقدی، محمد بن عمر، المغازی، مؤسسة الأعلمی، بیروت، ط الثالثة، ۱۴۰۹ق.
62. وحیدی‌منش، حمزه‌علی، عناصر تمدن‌ساز دین اسلام، معرفت، سال1386، شماره123.
63. ورام‌بن‌أبی‌فراس، مسعود بن عیسى‏، مجوعه ورام، ناشر: مکتبه فقیه‏، چاپ: اول‏، 1410ق‏.
64. هاشمی‌خانعباسی، علی، الگوی مدیریتی پیامبر اسلام، کنفرانس بین‌المللی نوآوری در علوم و تکنولوژی، سال1395.
65. یوکل، گری، مدیریت و رهبری در سازمان ها، ترجمه محمد ازگلی و قاسم قنبری، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسین;، تهران، 1382ش.
English websites and Sources
1. Bench, S., & Day, T. (2010). The user experience of critical care discharge: a meta-synthesis of qualitative research. International journal of nursing studies, 47(4), 487-499.
2. Paterson, B. L. (2001). Meta-study of qualitative health research: A practical guide to meta-analysis and meta-synthesis (Vol. 3). Sage.
3. Zimmer, L. (2006). Qualitative meta‐synthesis: a question of dialoguing with texts. Journal of advanced nursing, 53(3), 311-318.
4. Sandelowski, M., Barroso, (2007). Handbook for synthesizing qualitative research. NewYork: Springer
5. Schermerhan, John R., (2002), Management, New York: Wiley.

  • تاریخ دریافت 07 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1402