مطالعات اجتماعی قرآن

مطالعات اجتماعی قرآن

تأثیر اجتماعی انفاق در قرآن با تاکید بر دیدگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف اسلامی دانشکده علوم انسانی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان. ایران
چکیده
با عنایت به این که یکی از مهم‌ترین مشکلات جامعۀ امروز، مسأله فقر و شکاف طبقاتی بین آحاد جامعه است. پرداختن به بحث انفاق از دیدگاه قرآن کریم یکی از مهم‌ترین راه‌کارهای برون‌رفت از این مشکل بسیار مهم است‌. انفاق اضافه بر اینکه یک فضیلت اخلاقی محسوب می‌شود، باعث تعادل اجتماع و پر کردن شکاف های اجتماعی است وعلاوه بر آثار مثبت در زندگی دنیوی و اخروی فرد‌‌‌‌، در زندگی اجتماعی نیز تأثیر بسیار عمیقی دارد. هدف این پژوهش بررسی تأثیر اجتماعی انفاق در قرآن با تأکید بر دیدگاه تفسیری آیت الله خامنه ای است. این تحقیق، با روش توصیفی- تحلیلی به تتبع در آیات قرآن کریم و نظرات مفسرین علی الخصوص دیدگاه آیت الله خامنه ای در باره تأثیر اجتماعی انفاق پرداخته است. آیت الله خامنه ای با تأکید به بُعد اجتماعی انفاق به نکته بسیار مهمی در تفسیر آیات مربوط به انفاق اشاره می‌فرمایند که از نگاه سایر مفسران محترم قرآن کریم علی الخصوص مفسران معاصر مغفول مانده است.
نتیجه ای این پژوهش این است که از نظر آیت الله خامنه ای اولا آیات انفاق در قرآن بیان یک حکم اخلاقی نیست، بلکه بیان یک فریضه‌ شرعی است؛ ثانیا انفاق زمانی انفاق خواهد بود که اثر وجودی داشته و منجر به پر کردن یک خلأ و برآوردن و برطرف نمودن یک نیاز واقعی و راستین گردد و گرنه هر خرج کردنی انفاق نیست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The social impact of charity in the Qur'an with an emphasis on the interpretative view of Ayatollah Khamenei

نویسنده English

Akbar Orvati Movaffagh
Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities. Bu Ali Sina University. Hamedan. Iran
چکیده English

Considering the fact that one of the most important problems of today's society is the problem of poverty and class gap between members of the society, it is very important to address the issue of charity from the perspective of the Holy Qur'an, one of the most important ways to overcome this problem. In addition to being considered a moral virtue, charity balances the society and fills social gaps, and in addition to the positive effects in the worldly and hereafter life of a person, it also has a very deep impact on social life. The purpose of this research is to investigate the social impact of charity in the Quran with emphasis on the interpretative view of Ayatollah Khamenei. This research, with a descriptive-analytical method, has studied the verses of the Holy Quran and the opinions of commentators, especially Ayatollah Khamenei's view on the social impact of charity. Emphasizing the social dimension of charity, Ayatollah
Khamenei points out a very important point in the interpretation of verses related to charity, which has been overlooked by other respected commentators of the Holy Quran, especially contemporary commentators. The results of this research show that according to Ayatollah Khamenei, first of all, the verses of giving in the Qur'an are not an expression of a moral ruling, but rather an expression of a religious duty. Secondly, giving will be giving when it has an existential effect and leads to filling a void and fulfilling and solving a real and true need; Otherwise, any spending is not charity.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khamenei
community
giving interpretation
The Holy Quran
1. قرآن کریم با ترجمه استاد محمد مهدی فولادوند
2. ابن فارس، احمد،(1399)،  مقائیس اللغه، بیروت، دارالفکر.
3. ابن منظور، محمد بن مکرم،( 1414)،  لسان العرب، بیروت، دار صادر، چاپ دوم.
4. جمالی، یعقوب؛ خلیلیان اشکذری، محمدجمال،( 1399) ،« انفاق، ایثار و مواسات مالی و نقش هریک در توزیع درآمد و ثروت جامعۀ اسلامی» ، فصلنامه معرفت، شماره 272 ، صص 81 تا 90
5. جوادی آملی، عبدالله،( 1383)، تسنیم ، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ چهارم.
6. حکیمی و همکاران، محمد رضا، ( 1383)، الحیاه، ترجمه احمد آرام، ج4، قم، دلیل ما، چاپ چهارم.
7. حکیمی، محمد رضا، (1389)، جامعه سازی قرآنی، قم، دلیل ما، چاپ نهم.
8. خامنه­ای، سید علی، (1392)، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، تهران، موسسه ایمان جهادی.
9. راغب اصفهانی‌، حسین بن محمد، (1412ق)،  المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی‌، دمشق‌، بیروت، دارالقلم، الدار الشامیه.
10. سعدی، مصلح بن عبدالله، (1363)، کلیات سعدی، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم.
11. طباطبائی، محمد حسین،( ۱۳۷۴)، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد باقرموسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،  چاپ۵.
12. طبرسی، فضل بن حسن، (۱۳۷۲ )، ‌مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمد جواد بلاغی، انتشارات ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم.
13. طبرسی، فضل بن حسن، (‌1415 ق)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمد جواد بلاغی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
14. عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه،( ۱۴۱۵ق)، تفسیر نور الثقلین، ‌تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی‌، قم،‌ انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم.
15. عمید، حسن،( 1360)، فرهنگ فارسی، تهران ، موسسه انتشارات امیرکبیر.
16. فخررازی، محمد بن عمر،(۱۴۲۰ق)،  التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)،‌ بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ سوم.
17. فخر رازی، محمد بن عمر ،( 1386)، تفسیر کبیر مفاتیح الغیب، ترجمه علی اصغر حلبی، تهران، اساطیر.
18. فیروز آبادی، مجدالدین،( 1426ق)، القاموس المحیط، بیروت، مؤسسة الرسالة للطباعة والنشر والتوزیع، چاپ هشتم.
19. قرشی، سید علی اکبر،( 1361 )، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم
20. کاظمی نسب، رحمان؛ داوودی، محمد ناصر،( 1399)،« نقش اجتماعی و اقتصادی انفاق از منظر قرآن»، پژوهش و مطالعات اسلامی، سال دوم - شماره 14، صص13 تا 22 .
21. مطهری، مرتضی، (1399)، مجموعه آثار، ج 26، تهران، صدرا.
22. معین، محمد،( 1371)، فرهنگ فارسی، تهران، امیر کبیر.
23. مکارم شیرازی، ناصر،( ۱۳۷4)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیه، چاپ دهم،
24. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای، . KHAMENEI.IR

  • تاریخ دریافت 17 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 25 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1402