The Model of Faithful Governance: A Structural Analysis Using the Grounded Theory Approach
Document Type : مقاله پژوهشی
Author
PhD in Political Science from Baqir Al-Olum University and Official Researcher at the Institute of Islamic Sciences and Culture, Qom, Iran.
Abstract
In a context where Islamic societies are in search of indigenous and religious models for governance, the absence of a comprehensive and systematic theoretical framework that places faith at the center of all aspects of governance is identifiable as a fundamental issue. This research, aiming to address this gap, has extracted the model of faith-based governance from all verses of Surah Al-Mu'minun and has utilized a combined method including structural interpretation and grounded theory. In the research process, first, through structural interpretation, the framework and internal logic of the verses were identified, and then, through open, axial, and selective coding, the Qur'anic data were analyzed and transformed into an indigenous theory.
The findings indicate that the core category of this model is the "community of the prosperous," which instills prosperity in all dimensions of collective life (spiritual, security-related, economic, political, and cultural). Among the most important extracted components are lawfulness based on trust and covenant, comprehensive security provision, economic justice through zakat, unity-oriented approach, social responsibility, governance based on logic and discourse, and purposefulness in policy-making. This model has the potential to be used as a theoretical and practical framework for designing an Islamic governance system in societies seeking indigenous models.
The findings indicate that the core category of this model is the "community of the prosperous," which instills prosperity in all dimensions of collective life (spiritual, security-related, economic, political, and cultural). Among the most important extracted components are lawfulness based on trust and covenant, comprehensive security provision, economic justice through zakat, unity-oriented approach, social responsibility, governance based on logic and discourse, and purposefulness in policy-making. This model has the potential to be used as a theoretical and practical framework for designing an Islamic governance system in societies seeking indigenous models.
Keywords
قرآن کریم
1. نهج البلاغه
2. مطهری، مرتضی.(1383) انسان کامل. تهران: صراط.
3. اراکی، محسن، (1393) فقه نظام اقتصادی اسلام، قم: موسسه امام خمینی (ره)
4. هابرماس، یورگن (1404) نظریه کنش ارتباطی. ترجمه کمال پولادی، تهران: انتشارات مرکز.
5. زارع، سعید، (1404)حکمرانی در اسلام؛ از نظریه تا عمل: نگاهی به ولایت فقیه، خلافت اسلامی، دولت اسلامی و امارت اسلامی، تهران: رزا.
6. عابدی جعفری و سایر(1390) تحلیل مضمون وشبکه مضامین: روشی ساده وکارآمد برای تبیین الگوهای موجود درداده های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، ش 2، پاییز و زمستان ،ص 151-198
7. خامه گر ، محمد(1397) تفسیر ساختاری قرآن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
8. خامه گر ، محمد(1382) روش استنباط گزاره های سیاسی از ساختار سور های قرآن ، فصلنامه علوم سیاسی ، ش 22 ، تابستان، ص49-66
9. -------(1381) ساختار هندسی سوره های قرآن /درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن، مجله گلستان قران ، ش 138، اول دی
10. طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، تهران: انتشارات محمدی،1356.
11. فقیهی، ابوالحسن، بامداد صوفی، کامیار(1378) کثرت گرایی روش تحقیق در پژوهش های سازمانی، فصلنامه مدیریت، شماره 21 و 22.
12. غروی، سعیده(1394)، تفسیر ساختاری سوره یس با تاکید بر تفسیر المیزان، فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات تفسیری، سال ششم، بهار، شماره .21
13. خرقانی، حسن، هماهنگی و تناسب در ساختار قرآن، تهران: قلمرو 1380.
14. مغنیه، محمدجواد، تفسیر کاشف، ترجمه موسی دانش،جلد 5، قم: بوستان کتاب،1386.
15. منصوریان، یزدان(1386)، گراندد تئوری چیست و چه کاربردی دارد، ویژه نامه همایش علم اطلاعات و جامعه اطلاعاتی، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
16. مهرابی، امیر حمزه، حسین خنفیر، علی نقی امیری، حسن زارعی متین، غلامرضا جندقی، معرفی روش شناسی نظریه داده بنیاد برای تحقیقات اسلامی (ارائه یک نمونه)، مدیریت فرهنگ سازمانی، سال نهم، شماره بیست و سوم، بهار و تابستان 1390
17. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1378 ج 14
18. هاشمی رفسنجانی، اکبر و جمعی از محققان تفسیر راهنما، جلد 12، قم: بوستان کتاب، 1379.
Volume 4, Issue 2
February 2026Pages 166-191
- Receive Date 25 September 2025
- Revise Date 09 December 2025
- Accept Date 11 January 2026