دانشگاه بوعلی سینا مطالعات اجتماعی قرآن 3041-8941 3 2 2025 02 19 The Instruction of Social Responsibility in Qur’anic Narratives آموزۂ مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قصص قرآنی 250 275 6118 10.22084/qss.2025.30632.1108 FA محمد مهدی حاجیلوئی محب اســتادیار گروه معارف اسلامی، دانشــکده علوم انســانی، دانشــگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0002-3402-9528 حسام امامی دانالو استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-5687-3092 Journal Article 2024 12 31 Social responsibility is an ethical virtue that significantly influences the reinforcement and organization of social relationships. This concept is vividly reflected and illustrated in the narratives of the Holy Quran. Given the educational role of narratives and the significance of the concept of social responsibility in transforming the practical approach of society, it is essential to recognize its dimensions within the stories of the Holy Quran. The aim of the present research is to examine and analyze the dimensions of social responsibility in the stories of the Prophets (peace be upon them) and to extract lessons and teachings that can contribute to the enhancement of social responsibility in contemporary societies.<br>In this regard, the human themes and principles present in these narratives have been examined to provide models for improving social behaviors and fostering social responsibility. The research method in this article employs qualitative text analysis and comparative study to analyze the narratives of the Quran. Consequently, interpretations and texts on social ethics, Quranic studies, and the thoughts of Muslim social thinkers will be given greater attention. The findings of the research indicate that the stories of the Prophets in the Holy Quran illustrate various dimensions of this elevated religious teaching, which include: Justice and fairness, loyalty and maintaining social bonds and cohesion, forgiveness, empathy, collaboration and assistance, addressing the problems and needs of others, mercy, love, and affection, and enjoining good and forbidding wrong. مســئولیت‌پذیری اجتماعــی، فضیلتــی اخلاقــی بــوده کــه در تحکیــم و سامان‌بخشــی به روابط اجتماعی اثرگذار اســت. این آموزه در داستان‌های قرآن کریم، به روشــنی بازتاب یافته و به تصویر کشیده شــده است. با توجه بــه نقــش تربیتــی داســتان و جایــگاه آمــوزه مســئولیت‌پذیری اجتماعی در تحّول رویکرد عملی جامعه، بازشناسی ابعاد آن در داستان‌های قرآن کریم ضروری است. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل ابعاد مسئولیت‌پذیری اجتماعی در داســتان‌های انبیاء(ع) و اســتخراج درس‌ها و آموزه‌هایی بوده کــه می‌تواند به تقویت مســئولیت‌پذیری اجتماعی در جوامع معاصر کمک کند. در این راستا، مضامین و اصول انسانی موجود در این داستان‌ها بررسی<br>شده تا بتوان الگوهایی را برای بهبود رفتارهای اجتماعی و مسئولیت‌پذیری فراهم آورد. روش پژوهش در این مقاله تحلیل کیفی متن و بررسی تطبیقی بوده که با آن به تحلیل داستان‌های قرآن پرداخته شده است. بدین روی، تفاسیر، کتاب‌های اخلاق اجتماعی و قرآن‌پژوهی و اندیشــه‌های متفکران اجتماعی مسلمان، بیشــتر مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش‌ نشــان می‌دهد که داســتان‌های انبیاء در قرآن کریم، ابعاد گونا گونی از این آمــوزه دینــی و متعالی را بــه تصویر کشیده کــه عبارت‌اند از: عدالــت‌ورزی و انصــاف، وفاداری و حفظ پیوند و انســجام اجتماعی، بخشــایش، همدلی، همــکاری و همیــاری، رفــع مشــکلات و نیازهــای دیگــران، رحــم و محبت و موّدت، امر به معروف و نهی از منکر. https://qss.basu.ac.ir/article_6118_1755c118e8859eb000eb6eca25369407.pdf