دانشگاه بوعلی سینا مطالعات اجتماعی قرآن 3041-8941 3 2 2025 03 19 The Social Dimensions of Religious Obligations (Prayer, Fasting, And Hajj) in the Verses of The Holy Quran and the Sayings of The Infallibles (P B U H) ابعاد اجتماعی فرایض دینی (نماز، روزه و حج) در آیات قرآن کریم و روایات معصومین (ع) 110 127 6107 10.22084/qss.2025.30280.1092 FA محمد جواد دکامی استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0003-3936-0014 Journal Article 2024 12 17  Human beings are social creatures; therefore, their path to happiness passes through society, and this has led to a significant portion of the teachings of divine religions being dedicated to social issues. Contrary to the false perceptions of some hostile or ignorant individuals, Islam, as the most complete monotheistic religion, pays special attention to social issues to the extent that it can be said that none of its religious rulings and obligations are without a social aspect. Even<br />the most private and individual religious duties, if disregarding the fate of the community, will be incomplete and will not be accepted by the divine presence. In this research, using an analytical-descriptive method, the social dimensions of the most important divine obligations, namely prayer, fasting, and pilgrimage, have been examined through the verses of the Holy Quran and the sayings of the Infallibles (P B U H). It has been demonstrated that these commandments possess a very significant social aspect, and anyone who wishes to regard them merely as acts of worship and individual obligations distances themselves from the true philosophy behind their establishment, rendering their actions incomplete and even invalid.  انســان موجــودی اجتماعــی اســت؛ بنابرایــن ســبیل ســعادت او از میــان اجتمــاع می‌گذرد و این امر موجب شــده اســت که بخش مهمــی از تعالیم ادیان الهی به مســائل اجتماعی اختصــاص یابد. بر خلاف تصورات باطل برخــی افــراد مغرض یا نادان، دین مبین اسلام بــه عنوان کامل‌ترین دین توحیدی، نســبت به مســائل اجتماعی اهتمام ویژه داشته تا بدان حد که می‌تــوان گفــت هیچ یــک از احــکام و فرائض دینــی فاقد جنبــۀ اجتماعی نیســتند و حتــی خصوصی‌ترین و انفرادی‌ترین فرائــض دینی، مانند روزه، بــدون توجــه به سرنوشــت جامعه، ناقص بــوده و مقبــول درگاه الهی واقع نخواهنــد شــد. در این تحقیــق با روش تحلیلی-توصیفی به بررســی ابعاد اجتماعی مهم‌ترین فرایض الهی یعنی نماز، روزه و حج با استفاده از آیات قــرآن کریــم و روایــات معصومیــن (علیهم الــسلام) پرداخته و اثبات شــده<br />اســت که ایــن احــکام دارای بعد اجتماعی بسیار پررنگی هســتند و کســی که بخواهد صرفا آنها را به عنوان یک عبادت و فریضۀ فردی مد نظر قرار دهــد،  از فلســفۀ حقیقــیِ وضع آنهــا فاصله گرفته و اعمالــش ناقص و بلکه باطل خواهند بود. https://qss.basu.ac.ir/article_6107_29586cb449c90e249f1f09a0a4ee245a.pdf